Бош саҳифа » Тег архивлари: «Тошкент» энциклопедияси

Тег архивлари: «Тошкент» энциклопедияси

Жарариқ даҳаси

ЖАРАРИҚ ДАҲАСИ – Шайхонтоҳур туманида, шаҳарнинг шимоли-ғарбий қисмида, Кўксарой, Алп Жамол, Жарариқ, Белтепа кўчалари оралиғида жойлашган. Даҳа 1939–42 йилларда Тошкент вилояти «Ўзбекистон» жамоа хўжалиги ҳудудида ташкил этилган. 1988–93 йилларда жамоа хўжалиги ерлари шаҳар тасарруфига ўтказилди ва эски якка тартибдаги уй-жойлар ўрнига Тошкент шаҳрини реконструкция ва обод қилиш давлат лойиҳалаш институти лойиҳалари асосида замонавий кўп қаватли турар жойлар қурила бошлади. Даҳада …

Батафсил »

Ботаника боғи

БОТАНИКА БОҒИ (Боғишамол кўчаси, 232) – ТошДУ (ҳозирги ЎзМУ) қошидаги ботаника боғи асосида ташкил топган, 1950 йилдан расмийлаштирилиб, қурилиши бошланган. 1968 йил 1 январдан боғ илмий-текшириш институти мақомини олди. 1998 йил Ботаника институтига қўшилгач, Ботаника институти ва ботаника боғи деб аталди, 2001 йилдан эса «Ботаника» илмий-ишлаб чиқариш маркази деб номланади. Ҳозирги Ботаника боғи шу марказ тасарруфида. Ботаника боғи республика миқёсида …

Батафсил »

Миркарим Осим (1907–1984)

Миркарим Осим  – ёзувчи ва таржимон. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ўқитувчи (1944), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими (1977). Тошкентда туғилган. Самарқандда ўқитувчилар тайёрлаш курсида дарс берган (1930). Давлат нашриётида муҳаррир (1931), Педагогика фанлари илмий-текшириш институтида илмий ходим (1932–49), Fафур Fулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир (1959–72). Навоий ҳақида туркум қисса ва ҳикоялар ёзган (1937–40). Ўрта Осиё халқлари тарихининг энг қадимги …

Батафсил »

«Тарихи жадидайи Тошканд» асари ҳақида

«Тарихи жадидайи Тошканд» – Муҳаммад Солиҳхўжа ёзган йирик тарихий асар (2040 саҳифа, 1863–90 йй.). Мазкур асар ҳозирга қадар маълум бўлган махсус Тошкент тарихига бағишланган ягона тарихий ёзма манбадир. «Тарихи жадидайи Тошканд» асарининг учта нусхаси маълум бўлиб, учала нусха ҳам Ўзбекистон ФА Шарқшунослик институтида сақланади. Улардан биринчиси муаллиф қўли билан кўчирилган 7791-рақамли нусхадир. Асарнинг номи «Тарихи жадидайи Тошканд» деб аталиши мазкур …

Батафсил »

Бобохон

Бобохон, Бобосултон (1582 йил вафот этган) – Туркистон ва Тошкент ҳокими (1579 йилдан). Наврўз Аҳмадхон (Бароқхон) ўғли, Абдуллахон II нинг ашаддий рақиби. Отаси Бароқхон вафотидан сўнг (1556 йил) Гадой султон билан Самарқанд ҳокими бўлган. Ўша даврда Тошкентга Дарвешхон ҳоким эди. Бухоро билан сулҳ тузган Дарвешхонни зиндонбанд (1574 йил) қилиб, Тошкентни идора этган. Бобохон Самарқандга 30 минг кишилик қўшин жўнатган, бироқ …

Батафсил »

Қадимий маҳаллалар. Бешоғайни

БЕШОFАЙНИ – Себзор даҳасидаги қадимий маҳалла. Коҳота, Ҳовузли, Қоратут, Қошиқчилик маҳаллалари билан чегарадош бўлган. Қарийб 150 хонадон яшаган. Аҳолиси, асосан, ўзбеклар бўлиб, чакана савдо ва ҳунармандчилик, шаҳар ташқарисидаги ерларида деҳқончилик билан шуғулланган, 2 масжид, қабристон, чойхона, баққоллик дўконлари, сартарошхона, жувозхона, тегирмон, тўқув устахонаси бўлган (20-аср боши). Ҳозирги ҳудудида 4–9 қаватли турар жой бинолари қурилган. «Тошкент» энциклопедияси. 2009 йил

Батафсил »

Фурқат

ФУРҚАТ (тахаллуси; асл исм-шарифи Зокиржон Холмуҳаммад ўғли) (1859–1909) – маърифатпарвар шоир, мутафаккир, публицист. Қўқондаги мадрасада таҳсил кўрган (1873–76), 1889 йил июнда Тошкентга келган ва 1891 йилгача шу ерда яшаган. Шоир Тошкентда дастлаб «Кўкалдош» мадрасасида истиқомат қилган. Замонасининг тараққийпарвар кишиларидан Сатторхон Абдуғаффоров, Жўрабек Қаландар ўғли, Муҳиддин Ҳакимхўжа ўғли, Саидрасул Саидазиз ўғли билан танишган. 1892 йилги Тошкент қўзғолони ташкилотчилари Аҳмад­хўжа Абдурашидхўжа ўғли, …

Батафсил »

Кайковус

КАЙКОВУС – қадимий канал, Бўзсувнинг ўнг тармоғи. Собир Раҳимов (ҳозирги Олмазор) ва Шайхонтоҳур туманлари ҳудудидан оқади. 6–7-асрларда Бўзсув канали катталаштирилиб, ундан Кайковус чиқарилган ва Қорақамиш жарлигига етказилган. Муҳаммад Солиҳхўжанинг «Тарихи жадидаи Тошканд» асарида Бўзсув ҳам Кайковус дейилган. 16-асрда Кайковус бўйида (шаҳар қўрғони ташқарисида) Кайковус чорбоғи бўлган. Ҳозирги Кайковус Шайхонтоҳур ГЭСнинг юқори бъефидан бошланади, узунлиги 28 км, сув ўтказиш имконияти 20 …

Батафсил »

Қадимий маҳаллалар. Ялангқар

ЯЛАНГҚАР – Бешёғоч даҳасидаги қадимги маҳалла. Мурод, Зевак, Қоратош маҳаллалари билан чегарадош бўлган, 300 га яқин хонадон яшаган. Аҳолиси ўзбеклар бўлиб, кўпчилиги ҳунарманд­чилик, шаҳар ташқарисидаги ерларида деҳқончилик ва боғдорчилик билан шуғулланган. Ялангқарда 2 масжид, 2 чойхона, қабристон, рус-тузем мактаби (1895 йил ташкил этилган), баққоллик дўконлари бўлган (20-аср боши). Ҳозирги Ялангқар ҳудудига турар жой ва маъмурий бинолар қурилган. «Тошкент» энциклопедияси. 2009 йил

Батафсил »

Қадимий маҳаллалар. Қашқар (Қошғар)

ҚАШҚАР, Қошғар – Шайхонтоҳур даҳасидаги қадимги маҳалла. Турк, Ила, Тожик маҳаллалари билан чегарадош бўлган. Бир чеккаси Янги шаҳарга туташган. Қарийб 130 хонадон яшаган. Аҳолиси 1830-йилларда Қўқон хони томонидан, асосан, Қаш­қардан кўчириб келтирилган қаш­қарликлар (номи шундан), бир қисми ўзбеклар бўлган; савдо-сотиқ, шаҳар таш­қарисидаги ерлари (Оққўрғон, Бўз, Яланғоч ва бошқа мавзелар)да деҳ­қончилик ва боғдорчилик билан шуғулланган. Қашқарда 4 та карвонсарой, бозор, масжид, …

Батафсил »

Дўстум (Абдул-қуддус) султон

ДЎСТУМ СУЛТОН, Абдул-қуддус султон (?–1598) – Тошкент ҳокими (1580 йилдан). Шайбонийлардан. Искандархон ибн Жонибекхон (Бухоро хони)нинг ўғли. Абдуллахон II нинг акаси. Дастлаб (1560 йилдан) Кармана ҳокими бўлган. Дўстум султон шеъриятга ҳавасманд бўлиб, ўзи ҳам шеърлар ёзган. 1598 йил жияни, Бухоро хони Абдулмўминхон томонидан фарзандлари билан биргаликда Тошкентда қатл этилган. «Тошкент» энциклопедияси. 2009 йил

Батафсил »

Дўрмон

ДЎРМОН – ўзбек халқи таркибига кирган қабилалардан бири. Дўрмон мўғулча «тўрт» демакдир. Тўртта уруғдан ташкил топгани учун шундай аталган бўлиши мумкин. Дўрмон қабиласи 15-асрда Ўзбек улусида катта нуфузга эга бўлган. Дўрмонлар 16-аср бошларидан эътиборан Ўрта Осиё ҳудудига келиб ўрнашиб, Бухоро хонлигининг сиёсий ҳаётида фаол қатнашган. Дўрмоннинг бир қисми Тошкент воҳасига келиб жойлашган ва жой номи атамаси сифатида сақланиб қолган (Тошкент …

Батафсил »

Хотинмасжид, Ўрозалибой жоме масжиди

ХОТИНМАСЖИД, Ўрозалибой жоме масжиди – ўтмишда Себзор даҳасининг Хотинмасжид маҳалласидаги масжид (1754). Тошкентнинг йирик ва қадимий масжидларидан, ноёб меъморий ёдгорлик бўлган. «Тарихи жадидайи Тошканд» асарига кўра, ўтмишда бир аёл томонидан қурилгани учун шундай аталган. 1858–59 йилларда Тошкентлик Ўрозалибой томонидан таъмирлангач, унинг номи билан ҳам атала бошланган. Хотинмасжид Бекларбеги мадрасасининг шарқида, Эскижўва мавзеида жойлашган бўлиб, унинг қошида бир ҳужра, мактаб ва …

Батафсил »

Лабзак ариғи (Жангоб)

ЛАБЗАК АРИFИ, Жангоб – Бўзсув каналининг ўнг тармоқларидан бири, шаҳар ҳудудида шарқдан ғарб йўналишида оқади, суви Қуйи Бўзсув ариғига қўшилади. Узунлиги тахминан 4 км. «Лабзак» номи «лаби зах» сўзидан келиб чиққан бўлиб, «захкаш ер» маъносини англатади. Манбаларда шу номли ариқ 19-асрдан бошлаб учрайди. Халқ орасида «Жангоб» деган номи ҳам машҳур, бу ном қадимийроқдир. Бу ариқ 18-асрда шаҳар марказидан оқиб ўтган. …

Батафсил »

Бўрижар (Бўржар)

БЎРИЖАР (Бўржар) – канал, Бўзсувнинг чап тармоғи. Оқтепа ГЭС юқорисидан бошланади. Узунлиги 5,4 км, сув сарфи 33 м3/с. Чилонзор ва Яккасарой туманлари ҳудудидан оқади. Бобур, Муқимий, Чўпонота, Фарҳод, Дўмбир­обод кўчаси ҳамда Катта Ўзбекистон тракти, Тошкент – Самарқанд темир йўлини кесиб ўтиб, Салор каналига қу­йилади. Каналнинг ўзани чуқур бўлиб, қирғоқлари тик. Баъзи жойларида қирғоқ ёнбағирларининг баландлиги 20–25 м га етади, қуйи …

Батафсил »