Бош саҳифа » Биласизми?

Биласизми?

Хоразм Халқ Шўролар Жумҳурияти ташкил этилганига 102 йил

1920 йил 26-30 апрель кунллари Хивада Бутунхоразм вакилларининг биринчи қурултойи бўлиб, ушбу қурултой якунида Хоразм Халқ Шўролар Жумҳурияти тузилганлиги эълон қилинади. Жумҳуриятнинг қабул қилинган биринчи конституциясида давлатнинг энг муҳим ишларини ҳал қилиш олий ҳокимят органи бўлган Умумхоразм халқ вакиллари қурултойига тегишли деб белгилайди. Ижроия органи сифатида 15 аъзодан иборат Халқ Нозирлари кенгаши ҳам тасдиқланади. Хоразм Жумҳурияти маъмурий жиҳатдан 22 та …

Батафсил »

Туркистон Шўролар Жумҳурияти ташкил этилганига 104 йил

1918 йил 20 апрель – 1 май кунлари Тошкентда Туркистон ўлкаси Советларининг V съезди бўлиб ўтади. Унда “пролетар демократияси”га тегишли тамойиллари бўйича танлаб олинган 251 депутат (шундан 120 таси туб миллат вакиллари) иштирок этади. 1918 йил 30 апрель съезд томонидан («марказ» кўрсатмаси асосида) “Россия Совет Федерацияси Туркистон Совет Автоном Республикаси” ҳақида Низомни қабул қилинган. Шунингдек ушбу съездда Туркистон АССРнинг қонун …

Батафсил »

1926 йил, Боку. Биринчи Бутуниттифоқ туркологик съезди (видео)

1926 йил 26 февраль – 5 март кунлари Озарбайжон ССР пойтахти Боку шаҳрида Биринчи Бутуниттифоқ туркологик съезди ўтказилган. СССР ХКС қарори билан Съездга тайёргарлик комиссияси тузилиб, таркибда Самед Оғамали ўғли (раҳбар), М.Павлович, Мирза Жабиев, В.Бартольд, А.Самойлович, Ж.Қўрқмасов, Г.Бройдо, Н.Тўрақулов, А.Зифельд, А.Фитрат, Б.Чобанзода, Н.Ашмарин, А.Одобаш, А.Бойтурсун, Х.Юсуфзодалар бўлган. Съездда маҳаллий, совет ва хорижий олимлар иштирок этган. Съездда В.Бартольд, И.Бороздин, Б.Чобанзода, М.Кўпрулу, …

Батафсил »

Эски шаҳарнинг «Чақар»и

Тўрт томонидан Навоий, Фурқат, Самарқанд Дарвоза ва Қоратош шоҳкўчалари билан ўралган маҳалла ҳали ҳам ўзида Тошкентнинг жозибаси ва эртакона муҳитини сақлаб қолган. Унинг ҳудудини ҳар томондан замонавий иншоотлар ўраб олган: Чорсу тарафдан – БУМ ва унинг орқасидаги 7 қаватли уйлар, Қоратош томонидан – “Медиапарк”, Халқлар дўстлиги майдони томонидан – Президентнинг Халқ қабулхонаси (собиқ Ўзбекистон КП МК ҳузуридаги Партия тарихи институти), …

Батафсил »

Сартлар ким эди?

Биз ҳаммамиз ўлик тиллар ҳақида эшитганмиз: лотин, усмонийлар, манжур ва аравак. Тарихдан ҳикоялар сўзловчи китоблар саҳифаларида улар ҳақида кўп нарса ўқиш мумкин. Ҳозир ўлик, деб ҳисобланувчи тиллар бир вақтлар фақат олимлар томонидан қўлланилмаган, балки кимнингдир она тили бўлган ёки бошқалар томонидан иккинчи тил сифатида ўрганилган. Ўлик тиллар ва шеваларнинг аксарияти сиёсий (усмоний ва манжур), ижтимоий ўзгариш (гал ва мессина юнончаси) …

Батафсил »

Бухоро амирлиги Қушбeгиси архивининг шаклланиш тарихи

Бухоро амирлиги тарихини ёритишда бугунги кунда сақланаётган Қушбеги архиви материаллари тарихчилар учун муҳим тарихий материаллардир. Бухоро амирлиги қушбеги архивининг ҳозирги ҳолатигача бўлган шаклланиш жараёнлари ҳам узоқ даврни босиб ўтган бўлиб, буни қуйидаги жиҳатларда кўриб ўтамиз. Вилоятлардан амирнинг Аркига ҳафталик маълумотлар чопарлар орқали етказиб турилган. Бундай ҳужжатлар асосан бир хил шаклда тузилган. Юқоридаги ўнг бурчагига «Ҳазрат Ҳаққ субҳонаҳу ва таъоло», чап …

Батафсил »

Туркистондаги биринчи мусулмон банки

Термиздаги биринчи банк биноси Ушбу тарихий иншоот 1902 йилда Бухоро амири Абдулаҳадхон (1886-1910) буйруғи билан Абдувосибой Х,алимбой ўғли маблағлари ҳисобига қурилган. Ушбу иморатнинг тарихий аҳамияти шундаки, у Бухоро амирлигининг шарқий бекликлари, шу жумладан, ҳозирги Сурхондарё вилояти ва Тожикистон Республикаси ҳудудидаги дастлабки банк биноси бўлган. Бу банкнинг Туркистондаги бошқа банклардан фарқи шундаки, унинг ташкил топишида рус капитали умуман иштирок этмаган. Бинобарин, …

Батафсил »

Тошкент шеваси

ТОШКЕНТ ШЕВАСИ – ўзбек адабий тилига асос бўлган етакчи шевалардан бири, ўзбек тилининг қарлуқ-чигил лаҳжасига киради. Унда қипчоқ лаҳжаси элементлари ҳам учрайди: йур-жур, айрим-ажрим (семантик дифференциация мавжуд), йўналиш-жўналиш, айрилмоқ-ажралмоқ. Тошкент шеваси сингармоник эмас, масалан, тегиз ва тақиз, ўтқаз, кирғиз ва ҳ.к.; Тошкент шевасида адабий тилдаги каби 6 унли, сингармоник-қишлоқ шеваларида – 9 унли. Сингармоник бўлмаган шевалар ва адабий тилда индифферент …

Батафсил »

Тошкент тиббиёт академияси

ТИББИЁТ АКАДЕМИЯСИ, Тошкент тиббиёт академияси – Тошкентда дастлаб 1920 йил Туркистон (Ўрта Осиё) университетида тиббиёт факультети ташкил этилган. 1931 йил Ўрта Осиё университетининг тиббиёт факультети Ўрта Осиё тиббиёт институтига айлантирилган. 1935 йилдан Тошкент давлат тиббиёт институти (ТошМИ) деб аталган. 1990 йилда Тошкент тиббиёт институти 1- ва 2-тиббиёт институтларига бўлинди. 2005 йил 1- ва 2-Тошкент давлат тиббиёт институтлари негизида Тошкент тиббиёт …

Батафсил »

500 йиллик кумуш танга

Мовароуннаҳр ҳукмдорларидан бўлган Наврўз Аҳмадхон (Бароқхон) томонидан зарб этилган кумуш танга. Маълумот тариқасида эслатиб ўтамиз, Бароқхон (ҳақиқий исми Наврўз Аҳмадхон) (туғилган йили номаълум–1556) – Шайбонийлар сулоласидан бўлган хон. Абулхайрхоннинг невараси, Тошкент хони Суюнчхўжахоннинг кичик ўғли. Отасининг вафотидан кейин Тошкент (1533–51), сўнгра Мовароуннаҳр (1551–56) хони. Бароқхон ёшлигида Восифийдан шеърият, мусиқа, ашула, вазн ва назмдан таълим олган. Айни вақтда чавандозлик ва ҳарбий …

Батафсил »

Тарихчи олимлар. Э.В. Ртвеладзе

РТВЕЛАДЗЕ Эдвард Васильевич (1942 йил 14 май) – археолог-тарихчи олим. Ўзбекистон Фанлар Академияси академиги (1995), тарих фанлари доктори (1989), профессор (1992). Грузиянинг Боржоми шаҳрида туғилган. 1962 йилдан Тошкентда. ТошДУни тугатган (1967). Ўзбекистон Санъатшунослик илмий-текшириш институтида илмий ходим (1969–76), катта илмий ходим (1976–85), санъат тарихи бўлими мудири (1985 йилдан). Илмий ишлари Ўрта Осиёнинг қадимий ва ўрта асрлар тарихи, археологияси, нумизматикаси, эпиграфикаси, …

Батафсил »

Азербайджано-узбекские связи в 1917-1920 годах

Национально-освободительная борьба против царизма в Азербайджане и Туркестане в начале XX века приобрела большой размах, при этом постепенно оформляясь в два направления: национально-демократическое и революционное. Сторонники первого направления видели выход в эволюционном пути развития, предлагая добиться культурной, а затем национальной автономии в рамках России как будущего федеративного государства, и, проведя конституциионные изменения, наконец, добиться независимости. Сторонники революционного пути развития предлагали …

Батафсил »

Мир у – Мир

Муҳтарам ўқувчилар, ушбу сарлавҳа сизга қизиқ, балки, ғалати туюлаётгандир, ўттиз – қирқ йиллар олдинги шиорбозликни эслатаётгандир. Ҳа, топдингиз, шундай шиор яқин ўтмишда деярли ҳар бир катта майдонда ёзиғлиқ турадиган, байрам намойишчилари ҳам уни кўтариб юрадиган русча “Миру мир” (дунёга тинчлик) деган шиор эди. Лекин шундай сарлавҳа қўйилган бизнинг мақоламиз мутлақо бошқа мазмунда бўлиб, мир у – мир (мир ва яна …

Батафсил »

Сомонийларнинг келиб чиқиши: туркий ёки форс-тожик? Сомон-худот (2-қисм)

Аввалги қисмни ўқиш… Сомон-худот айнан шу никоҳ натижасида вужудга келган оиланинг вакили бўлган. Унинг шажарасидаги айрим исмлар, хусусан, Тамғоч (Тамғос, Тамғосп, Тағмос, Тамгорс, Тамғот, Самтағон)нинг туркий эканлигига олимлар аллақачон эътибор берганлар. Шажарада келтирилган бошқа исмларни, масалан, Шовул, Тағон ва Жаббо ҳам қадимги турклар орасида кенг тарқалган Сул (Саул), Тўғон ва Жабғу исмлари ва унвонлари билан таққослаш мумкин. Қолаверса, қадимги турклар …

Батафсил »

Народы Узбекистана. Китайцы

Самоназвание – хань, ханьжень. Народ, основное население КНР. Язык китайский сино-тибетской языковой семьи. Верующие китайцы исповедуют буддизм северной ветви, даосизм и конфуцианство, а также культ предков. Основная масса индифферентна к религии. Китайцы в Узбекистане: 1926 г. – 108 1979 г. – 656 1989 г. – 816 Знакомство Китая с Узбекистаном имеет давнюю историю. Китайские купцы посещали его по крайней мере …

Батафсил »