Рубрика: Тарих

Туркистон мухторияти байроғи

Ғози Юнус ва Туркистон Мухторияти

“Қатағон қурбонлари хотираси” музейи илмий жамоаси томонидан яқиндагина нашр юзини кўрган “Тарихнинг номаълум саҳифалари” даврий тўпламининг 6 – китобида жадидшунос олим Сирожиддин Аҳмаднинг “Ватан ва халқ манфаатини кўзлаган адиб” номли мақоласида таниқли журналист, ношир,...

Туркистон халқлари томонидан Мухторият ҳукуматининг қўллаб- қувватланиши

Туб ерли халқлар давлатчилиги тарихида 1917 йил 28 ноябрдан бошлаб “Туркистон Мухторияти” деб аталган1 ҳукуматнинг ташкил топиши муҳим воқеа бўлди. 1917 йил 26-28 ноябрда Қўқон шаҳрида Бутунтуркистон ўлка мусулмонларининг фавқулодда IV қурултойи тугагач, 1...

Туркистон Мухториятида Фарғона жадидларининг иштироки

1917 йилда Туркистоннинг ижтимоий-сиёсий ҳаётидаги энг муҳим масалалардан бири, бу Туркистонда янги бошқарув усулидаги давлатчиликни ташкил этиш эди. Тез орада турли шаҳарларда “Шўрои Исломия”нинг шўъбалари ташкил топди. 1917 йил 25 майда Қўқонда Фарғона вилояти...

Туркестан и Ахмед Заки Валиди в 1917 году – время надежд

Февральская революция 1917 года была началом нового этапа в истории России, Туркестана. Но это еще было и временем когда, по словам будущего лидера «Туркестанской автономии» Мустафы Чокаева: «… в начале революции среди мусульманских (тюркских)...

“Ишчилар съездининг телегроми”. “Ишчилар дунёси”. 2-қисм

Журнал саҳифасидан ўрин берилган хабарлар ҳам ўта муҳим ҳисобланади. Жумладан, “Иккинчи Қарор” деб номланган хабарда: Хўқанддаги мусулмон рабочи ҳам солдатларнинг 1-фавқулодда съезди. Съезд бўлинган (қўш ҳокимият-муаллиф) халқ комиссарлари советининг члени хизмат комиссарининг баёнотин тинглаганидан...

“Яшасин Туркистон Мухторияти”. “Ишчилар дунёси” – Туркистон Мухторияти тарихини ўрганишда муҳим манба

Мамлакатимиз тарихининг ҳали ҳамон жиддий тадқиқга муҳтож саҳифаларидан бири, бу шубҳасиз, Туркистон Мухторияти масаласидир. Албатта, ўтган давр мобайнида бу борада қатор илмий мақолалар, китоблар, ҳатто диссертациялар ёзилган. Бироқ, мазкур даврнинг ўта мураккаб ва зиддиятларга...

Большевистская «модернизация» общества – становление системы

Для понимания истинных истоков советской политики и инструментария ее осуществления сразу же после 1917 года, важно иметь в виду, что ленинская концепция социализма, да и сам строй мысли большевистских руководителей были проникнуты идеологией воинствующего...

Герои и антигерои Туркестанской Автономии

По время подготовки и защиты докторской диссертации в Институте Российской истории Российской Академии наук мне интересно было узнать героев и антигероев Туркестанской автономии.1 В ходе изыскательской работы в московских и ташкентских архивах, зале периодики...

Немис ва турк тилидаги тадқиқотларда Туркистон Мухторияти ҳақидаги қарашлар

Бугунги кунда Туркистон Мухторияти учун кураш тарихини ўрганиш алоҳида аҳамиятга эга бўлиб, унинг тарихи нафақат илмий, балки амалий ва ҳатто сиёсий нуқтаи назардан қизиқиш уйғотиши табиийдир. Мазкур муаммо тарихига қисқача тўхталиб, шуни таъкидлаш жоизки,...

Туркистон Мухториятига большовойлар тажовузи

1918 йил 19 – 26 январда бўлиб ўтган Туркистон ўлкаси советларининг IV қурултойида Туркистон мухториятини тугатиш масаласи очиқдан-очиқ кўрилди. Қурултойда сўзга чиққан, ўзини “Ўрта Осиё Ленини” деб ҳисоблаган, Тошкент совети раиси И.О.Тоболин шундай деган...

Носирхон Тўра, Саидносир Миржалилов (Туркистон Мухторияти ҳукумати вазирларининг фаолияти ва кейинги тақдири, 4-қисм)

Кейинчалик қуйидаги кишилар Туркистон Мухторияти ҳукумати таркибига киритилдилар: Носирхон Тўра [Носирхонтўра Камолхонтўра ўғли] – Туркистондаги истиқлолчилик ҳаракатининг ғоявий раҳбарларидан бири, машҳур уламо. Наманганда 1871 йили туғилган. Миллати – ўзбек. У Бухорода, сўнгра Кобул, Деҳли,...

Туркистон мухторияти байроғи

Убайдулла Хўжаев, Ҳидоятбек Юрғули ва бошқалар (Туркистон Мухторияти ҳукумати вазирларининг фаолияти ва кейинги тақдири, 3-қисм)

Убайдулла Хўжаев [Убайдуллахўжа Асадуллахўжаев] – таниқли давлат ва жамоат арбоби, Туркистондаги жадидчилик ҳаракатининг таниқли намояндаси, ўзбек матбуотининг ташкилотчиларидан бири. Тошкент шаҳрида ҳунарманд оиласида 1886 йили туғилган. Миллати – ўзбек. Саратовдаги ҳуқуқшунослик институтида ўқиган (1908...

Муҳаммаджон Тинишбоев, Мустафо Чўқай (Туркистон Мухторияти ҳукумати вазирларининг фаолияти ва кейинги тақдири, 2-қисм)

1918 йил 30 апрелда Туркистон ишчи, солдат ва деҳқон депутатларининг V съездида РСФСР таркибида Туркистон Автоном Совет Социалистик Республикаси (баъзи манбаларда Туркистон Совет Республикаси) тузилганлиги эълон қилинди1. Совет ҳокимияти Туркистонда яшовчи маҳаллий халқларга гўёки...

Туркистон мухторияти байроғи

Туркистон Мухторияти ҳукумати вазирларининг фаолияти ва кейинги тақдири (1-қисм)

Ўзбек халқи миллий давлатчилиги тарихида Туркистон Мухторияти ҳукумати алоҳида ажралиб туради. Мухторият ҳукумати қисқа фурсат (1917 йил 27 ноябрь – 1918 йил 22 февраль) фаолият кўрсатган бўлса ҳам, у тарихимизда чуқур из қолдирди. Шу...

Туркистон мухторияти учун курашнинг ғоявий асослари

Ўзбекистон мустақилликка эришгач, республика ҳаётининг барча жабҳаларида туб ислоҳотлар амалга оширилди ва оширилмоқда. Ўзбек халқининг ўз тақдирини ўзи белгилаши миллий тикланиш билан боғлиқ жараёнларни чуқур идрок этишда миллий давлат қурилиши тажрибасини илмий ўрганилиши, Ўзбекистонни...