Бадриддин Чочий (1285–1344)

БАДРИДДИН ЧОЧИЙ (тахаллуслари: Чочий, Бадр, Шоший) (1285–1344) – шоир. Тошкентда туғилган. Мисрда ва Бағдод шаҳрида таҳсил олган. Туркий ва форс тилларида ижод этган. 1332 йилдан Деҳлида яшаб, Султон Муҳаммадшоҳ Туғлуқ саройида хизмат қилган. Асосан қасидалар ёзган. Қасидаларида ижтимоий турмушдаги камчиликларни ҳажв остига олган, ушбу жанрни юқори босқичга кўтарган. Қасидачиликда васфни қайта тиклаган. «Қиш қасидаси» («Қасидаи шитоия»), «Ёз қасидаси» («Қасидаи сайфия»), «Баҳор …

Батафсил »

Сўнгги Хива хони Саид Абдуллахоннинг аянчли тақдири

Ўтган 2019 йилнинг декабрь ойида Киевдаги «Ярослав Вал» нашриётида келиб чиқиши озарбайжонлик бўлган украин ёзувчиси Григорий Гусейновнинг «Шарқдан эсган шамол» номли китоби нашр этилди. Биз учун муҳим томони, китобда сўнгги Хива хони Саид Абдуллахон ва унинг оиласининг Украинадаги ҳаёти тўғрисида қимматли маълумотлар тақдим этилган. Зеро, ушбу оила 1920 йилда Москвага олиб кетилганидан кейинги тақдири ҳақида ишончли маълумот шу пайтгача йўқ …

Батафсил »

“Саҳиҳул Бухорий” китобининг асл нусхаси борми?

Имом Бухорий ўзининг “Саҳиҳул Бухорий” китобини ўз қўллари билан ёзган. Сўнгра, уни ҳадис ўрганадиган кўплаб шогирдларига ўқиб ва ривоят қилиб берган. “Саҳиҳул Бухорий” китобини Имом Бухорийнинг ўзидан жуда кўплаб талабалар эшитган. Бу ҳақида Имом Бухорийнинг энг машҳур шогирдларидан бири Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Юсуф Фирабрий (ваф. 320 ҳ.): “Муҳаммад ибн Исмоил Бухорийнинг “Саҳиҳул Бухорий” китобини муаллифни ўзидан тўқсон минг киши …

Батафсил »

Анъанавий ва модерн муҳитлар қиёси: Комил Хоразмийнинг Тошкентга бағишланган қасидаси

XIX аср сўнги – ХХ аср бошида Хива хонлигида Муҳаммад Раҳимхон II (1864–1910) ҳукмронлик қилган давр ўзининг ўрта асрлар анъаналарига эргашиши ва нисбатан консервативлиги билан ажралиб туради. Айни ҳолат санъат ва адабиётда ҳам намоён бўлганди1. Хивадан Тошкентга келган Комил Хоразмий (1825–1899) бу шаҳарга атаб шеър ёзади ва унда Тошкентдаги тараққий этган шароитни Хива хонлиги (бу ҳақда очиқ гапирмаса-да) билан билвосита …

Батафсил »

Жарариқ даҳаси

ЖАРАРИҚ ДАҲАСИ – Шайхонтоҳур туманида, шаҳарнинг шимоли-ғарбий қисмида, Кўксарой, Алп Жамол, Жарариқ, Белтепа кўчалари оралиғида жойлашган. Даҳа 1939–42 йилларда Тошкент вилояти «Ўзбекистон» жамоа хўжалиги ҳудудида ташкил этилган. 1988–93 йилларда жамоа хўжалиги ерлари шаҳар тасарруфига ўтказилди ва эски якка тартибдаги уй-жойлар ўрнига Тошкент шаҳрини реконструкция ва обод қилиш давлат лойиҳалаш институти лойиҳалари асосида замонавий кўп қаватли турар жойлар қурила бошлади. Даҳада …

Батафсил »

Қуръони Каримни бир хил қироатда ёзиб жам қилиниши

Аввалги қисмни ўқиш… Усмон (розияллоҳу анҳу) замонларида Қуръони Каримни Абу Бакр саҳифаларидан олиб, бир хил қироатда ёзиб жамъ қилиниши ва Умматни шу қироатга ўтказилиши Имом Бухорий ривоят қиладилар: Ҳузайфа бин ал-Ямон ҳазрати Усмон (иккаловларидан Аллоҳ рози бўлсин) олдиларига келдилар. (Ҳижратнинг 25-йили ва ҳазрати Усмон халифаликларининг 2-йили). Бу пайтда Ҳузайфа Шом аҳлига бош бўлган ҳолда Ироқ аҳли билан Арманистон ва Озарбайжон …

Батафсил »

Қабри Мадина шаҳрида бўлган Бухоро хонлари

Марказий Осиё давлатчилиги тарихидан маълумки, давлат ҳукмдорлари кўп ҳолларда тахтдан воз кечса ёхуд туширилса, охират амалларини бажариш, шариат арконларидан бирини адо этиш учун Макка ва Мадинага йўл оладилар. Улар ўша ерда вафот этиш орзусида Макка ва Мадинада умрларининг охирларига қадар фақирликда, тоат-ибодатда ҳаёт кечирадилар. Тахтдан туширилган ҳукмдорларга Ҳаж зиёратига бориш таклифи кўп ҳолларда фитна ниятида ҳам билдирилганлиги тарихдан маълум. Масалан, …

Батафсил »

Амир Темур Москвани олганми?

Амир Темур даврига оид ишончли манбаларда Соҳибқирон Москвани олгани ва Турон давлатига қилгани ҳақида қизиқарли маълумотлар бор. Кўп рус муаллифлари, жумладан А. Ю. Якубовский, (қаранг: Б. Д. Греков, А. 10. Якубовский. Золотая Орда и ее падение, с. 369-370) Темур Москвани олмаган ва Елецдан шимолга ўтмаган, деб, бу воқеа ҳақида хабар берган Низомиддин Шомий ва Шарафуддин Али Яздийлар иккиси ҳам янглишиб, …

Батафсил »

Дунёга машҳур Занданийчи матоси ҳақида

1. Занданийчи, Занданечи – Ўрта Осиёнинг бой безакли ипак матоси, у Ғарбда энг кенг тарқалган бўлиб, бир вақтлар машҳур тўқимачилик ишлаб чиқариш маркази бўлган – Бухоро яқинидаги Зандана қишлоғида ишлаб чиқарилган ва у “Занданада ишлаб чиқарилган” деган маънони беради. Кейинчалик мамлакат бўйлаб занданийчи матоси ишлаб чиқарувчи марказлар пайдо бўлган ва ривожланган. Шундай бўлса-да, бошқа жойларда ҳам унинг асл номи сақланиб …

Батафсил »

Туркистон Мухторияти учун курашнинг ғоявий асослари

Туркистон мухторияти байроғи

«Бугунги кунда 100 йил аввал юртимизда миллий-демократик давлатчиликни барпо этишда илк тажриба бўлган Туркистон Мухторияти учун кураш тарихи алоҳида аҳамият касб этади» Ўзбекистон мустақилликка эришгач, республика ҳаётининг барча жабҳаларида туб ислоҳотлар амалга оширилди ва оширилмоқда. Ўзбек халқининг ўз тақдирини ўзи белгилаши миллий тикланиш билан боғлиқ жараёнларни чуқур идрок этишда миллий давлат қурилиши тажрибасини илмий ўрганилиши, Ўзбекистонни янгиланиш ва тараққиёт йўлидаги …

Батафсил »

Просветительская деятельность джадидов Ташкента

Конец XIX – начало ХХ в. был этапом коренных изменений в шестимиллионном обществе Средней Азии, характеризовавшимся зарождением и становлением буржуазных отношений, культурным и духовно-нравственным подъёмом в обществе. Это время созревания и выхода на историческую арену таких прогрессивных общественнополитических движений, как джадидизм. Джадидизм олицетворял собой движение мусульманской интеллигенции, был ярким продуктом среднеазиатского общества того периода. Движение национальных прогрессистов заложило основу идеологии …

Батафсил »