Bosh sahifa » Teg arxivlari: «Toshkent» ensiklopediyasi

Teg arxivlari: «Toshkent» ensiklopediyasi

Toshkent shevasi

TOSHKENT ShEVASI – o‘zbek adabiy tiliga asos bo‘lgan yetakchi shevalardan biri, o‘zbek tilining qarluq-chigil lahjasiga kiradi. Unda qipchoq lahjasi elementlari ham uchraydi: yur-jur, ayrim-ajrim (semantik differensiatsiya mavjud), yo‘nalish-jo‘nalish, ayrilmoq-ajralmoq. Toshkent shevasi singarmonik emas, masalan, tegiz va taqiz, o‘tqaz, kirg‘iz va h.k.; Toshkent shevasida adabiy tildagi kabi 6 unli, singarmonik-qishloq shevalarida – 9 unli. Singarmonik bo‘lmagan shevalar va adabiy tilda indifferent …

batafsil »

«Turkiston albomi»

«TURKISTON ALBOMI» – Turkiston o‘lkasi, uning ijtimoiy hayoti, aholining turmush tarzi, madaniyati va tarixi aks ettirilgan birinchi noyob fotoalbom. Turkiston general-gubernatori Kaufman topshirig‘i bilan sharqshunos A.L.Kun rahbarligida tayyorlangan (1871–72). Albom 447 kartonli varaqdan iborat bo‘lib, unda 1262 ta fotosurat jamlangan. Fotoalbom 4 qism: o‘lka etnografiyasi, arxeologiyasi, tarixi va hunarmandchiligidan iborat. «Toshkent albomi»ning arxeologiya qismi (154 varaq, 363 rasm) A.L. Kun …

batafsil »

Registon arig‘i

REGISTON ARIFI – Kaykovus kanalining chap irmog‘idan (Zarqaynar ko‘chasiga yaqin joydan) boshlangan; uzunligi 2,5 km. Zarqaynar ko‘chasi bo‘ylab Imomsoib masjidi, aholi zich yashaydigan mahallalar orqali o‘tib, Jangob arig‘iga quyilgan. Toshkentning Registon bozori (hozirgi Chorsu)dan oqib o‘tganligi uchun shu nomni olgan. 19-asr oxiri – 20-asr boshlarida Ryegiston arig‘i Sebzor dahasining Uchko‘cha, Asuvot, Chuvalachi, Hasanboy, Sebzor, Chigitboshi, Oxunguzar-1, Oxunguzar-2, Oxunguzar-3, Fishtko‘prik, Eskijo‘va, …

batafsil »

Muhammad Karimxo‘ja xalifa madrasasi (1884)

MUHAMMAD KARIMXO‘JA XALIFA MADRASASI (1884) – Sebzor dahasining Kaduvod mahallasi hududida qurilgan. Madrasa quruvchisining to‘liq ismi Mulla Muhammad Karim xalifa xoji Muhammad Rahimboy o‘g‘li bo‘lgan. Madrasa pishiq g‘ishtdan qurilgan bo‘lib, xonaqoh, ayvon, darvozaxona, dabirxona, darsxona va qator hujralardan iborat. Sharq tarafida Muhammad Karimxo‘ja xalifa tomonidan qurilgan hammom, darsxona va pishiq g‘ishtli hujralar joylashgan. Madrasa vaqf mulklari hisobiga faoliyat yuritgan. “Toshkent” …

batafsil »

Salor

SALOR – Toshkentning sharqiy va janubi-sharqiy qismidan o‘tgan kanal. Hozirgi Salor Bo‘zsuv kanalidagi Salor GESning quyi byefidan boshlanadi. Uzunligi 60 km, kengligi 10–15 m, chuqurligi 1–2 m. Bosh suv olish inshooti 20 m3sek. suv o‘tkazishga mo‘ljallangan. Kanaldan Dam va Polvon kanallari suv oladi, Toshkentning bir nechta sanoat korxonalari, jumladan, Toshkent issiqlik elektr markazi suv taʼminoti uchun foydalaniladi. Kanal Yunusobod, Mirzo …

batafsil »

Teshikqopqa qabristoni

TESHIKQOPQA QABRISTONI (Teshikqopqa ko‘chasi, 173) – maydoni – 8,15 gektardan ziyod. 1870 yildan mavjud. Qabriston nomi shahar mudofaa devorida Darveshxon tomonidan 16-asrda o‘rnatilgan qopqa (1 otliq o‘tishi mumkin bo‘lgan darvoza) bilan bog‘liq. Shuning uchun uni Darvishakqopqa deb ham atashgan. Bunday qopqadan asosan xon choparlari, maxsus topshiriq bilan yuborilayotgan shaxslar o‘tkazilgan. “Toshkent” ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »

Toshkent tibbiyot akademiyasi

TIBBIYOT AKADEMIYASI, Toshkent tibbiyot akademiyasi – Toshkentda dastlab 1920 yil Turkiston (O‘rta Osiyo) universitetida tibbiyot fakulteti tashkil etilgan. 1931 yil O‘rta Osiyo universitetining tibbiyot fakulteti O‘rta Osiyo tibbiyot institutiga aylantirilgan. 1935 yildan Toshkent davlat tibbiyot instituti (ToshMI) deb atalgan. 1990 yilda Toshkent tibbiyot instituti 1- va 2-tibbiyot institutlariga bo‘lindi. 2005 yil 1- va 2-Toshkent davlat tibbiyot institutlari negizida Toshkent tibbiyot …

batafsil »

Tarixchi olimlar. E.V. Rtveladze

RTVELADZE Edvard Vasilyevich (1942 yil 14 may) – arxeolog-tarixchi olim. O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi (1995), tarix fanlari doktori (1989), profyessor (1992). Gruziyaning Borjomi shahrida tug‘ilgan. 1962 yildan Toshkentda. ToshDUni tugatgan (1967). O‘zbekiston Sanʼatshunoslik ilmiy-tekshirish institutida ilmiy xodim (1969–76), katta ilmiy xodim (1976–85), sanʼat tarixi bo‘limi mudiri (1985 yildan). Ilmiy ishlari O‘rta Osiyoning qadimiy va o‘rta asrlar tarixi, arxeologiyasi, numizmatikasi, epigrafikasi, …

batafsil »

Jarariq dahasi

JARARIQ DAHASI – Shayxontohur tumanida, shaharning shimoli-g‘arbiy qismida, Ko‘ksaroy, Alp Jamol, Jarariq, Beltepa ko‘chalari oralig‘ida joylashgan. Daha 1939–42 yillarda Toshkent viloyati “O‘zbekiston” jamoa xo‘jaligi hududida tashkil etilgan. 1988–93 yillarda jamoa xo‘jaligi yerlari shahar tasarrufiga o‘tkazildi va eski yakka tartibdagi uy-joylar o‘rniga Toshkent shahrini rekonstruksiya va obod qilish davlat loyihalash instituti loyihalari asosida zamonaviy ko‘p qavatli turar joylar qurila boshladi. Dahada …

batafsil »

Botanika bog‘i

BOTANIKA BOG‘I (Bog‘ishamol ko‘chasi, 232) – ToshDU (hozirgi O‘zMU) qoshidagi botanika bog‘i asosida tashkil topgan, 1950 yildan rasmiylashtirilib, qurilishi boshlangan. 1968 yil 1 yanvardan bog‘ ilmiy-tekshirish instituti maqomini oldi. 1998 yil Botanika institutiga qo‘shilgach, Botanika instituti va botanika bog‘i deb ataldi, 2001 yildan esa “Botanika” ilmiy-ishlab chiqarish markazi deb nomlanadi. Hozirgi Botanika bog‘i shu markaz tasarrufida. Botanika bog‘i respublika miqyosida …

batafsil »

Mirkarim Osim (1907–1984)

Mirkarim Osim  – yozuvchi va tarjimon. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan o‘qituvchi (1944), O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi (1977). Toshkentda tug‘ilgan. Samarqandda o‘qituvchilar tayyorlash kursida dars bergan (1930). Davlat nashriyotida muharrir (1931), Pedagogika fanlari ilmiy-tekshirish institutida ilmiy xodim (1932–49), Fafur Fulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir (1959–72). Navoiy haqida turkum qissa va hikoyalar yozgan (1937–40). O‘rta Osiyo xalqlari tarixining eng qadimgi …

batafsil »

Qadimiy mahallalar. Beshog‘ayni

BESHOG‘AYNI – Sebzor dahasidagi qadimiy mahalla. Kohota, Hovuzli, Qoratut, Qoshiqchilik mahallalari bilan chegaradosh bo‘lgan. Qariyb 150 xonadon yashagan. Aholisi, asosan, o‘zbeklar bo‘lib, chakana savdo va hunarmandchilik, shahar tashqarisidagi yerlarida dehqonchilik bilan shug‘ullangan, 2 masjid, qabriston, choyxona, baqqollik do‘konlari, sartaroshxona, juvozxona, tegirmon, to‘quv ustaxonasi bo‘lgan (20-asr boshi). Hozirgi hududida 4–9 qavatli turar joy binolari qurilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »

Furqat

FURQAT (taxallusi; asl ism-sharifi Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li) (1859–1909) – ma’rifatparvar shoir, mutafakkir, publitsist. Qo‘qondagi madrasada tahsil ko‘rgan (1873–76), 1889 yil iyunda Toshkentga kelgan va 1891 yilgacha shu yerda yashagan. Shoir Toshkentda dastlab «Ko‘kaldosh» madrasasida istiqomat qilgan. Zamonasining taraqqiyparvar kishilaridan Sattorxon Abdug‘afforov, Jo‘rabek Qalandar o‘g‘li, Muhiddin Hakimxo‘ja o‘g‘li, Saidrasul Saidaziz o‘g‘li bilan tanishgan. 1892 yilgi Toshkent qo‘zg‘oloni tashkilotchilari Ahmad­xo‘ja Abdurashidxo‘ja o‘g‘li, …

batafsil »

Kaykovus

KAYKOVUS – qadimiy kanal, Bo‘zsuvning o‘ng tarmog‘i. Sobir Rahimov (hozirgi Olmazor) va Shayxontohur tumanlari hududidan oqadi. 6–7-asrlarda Bo‘zsuv kanali kattalashtirilib, undan Kaykovus chiqarilgan va Qoraqamish jarligiga yetkazilgan. Muhammad Solihxo‘janing «Tarixi jadidai Toshkand» asarida Bo‘zsuv ham Kaykovus deyilgan. 16-asrda Kaykovus bo‘yida (shahar qo‘rg‘oni tashqarisida) Kaykovus chorbog‘i bo‘lgan. Hozirgi Kaykovus Shayxontohur GESning yuqori b’yefidan boshlanadi, uzunligi 28 km, suv o‘tkazish imkoniyati 20 …

batafsil »

Qadimiy mahallalar. Yalangqar

YALANGQAR – Beshyog‘och dahasidagi qadimgi mahalla. Murod, Zevak, Qoratosh mahallalari bilan chegaradosh bo‘lgan, 300 ga yaqin xonadon yashagan. Aholisi o‘zbeklar bo‘lib, ko‘pchiligi hunarmand­chilik, shahar tashqarisidagi yerlarida dehqonchilik va bog‘dorchilik bilan shug‘ullangan. Yalangqarda 2 masjid, 2 choyxona, qabriston, rus-tuzem maktabi (1895 yil tashkil etilgan), baqqollik do‘konlari bo‘lgan (20-asr boshi). Hozirgi Yalangqar hududiga turar joy va ma’muriy binolar qurilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »