Bosh sahifa » Teg arxivlari: «Toshkent» ensiklopediyasi

Teg arxivlari: «Toshkent» ensiklopediyasi

Jarariq dahasi

JARARIQ DAHASI – Shayxontohur tumanida, shaharning shimoli-g‘arbiy qismida, Ko‘ksaroy, Alp Jamol, Jarariq, Beltepa ko‘chalari oralig‘ida joylashgan. Daha 1939–42 yillarda Toshkent viloyati “O‘zbekiston” jamoa xo‘jaligi hududida tashkil etilgan. 1988–93 yillarda jamoa xo‘jaligi yerlari shahar tasarrufiga o‘tkazildi va eski yakka tartibdagi uy-joylar o‘rniga Toshkent shahrini rekonstruksiya va obod qilish davlat loyihalash instituti loyihalari asosida zamonaviy ko‘p qavatli turar joylar qurila boshladi. Dahada …

batafsil »

Botanika bog‘i

BOTANIKA BOG‘I (Bog‘ishamol ko‘chasi, 232) – ToshDU (hozirgi O‘zMU) qoshidagi botanika bog‘i asosida tashkil topgan, 1950 yildan rasmiylashtirilib, qurilishi boshlangan. 1968 yil 1 yanvardan bog‘ ilmiy-tekshirish instituti maqomini oldi. 1998 yil Botanika institutiga qo‘shilgach, Botanika instituti va botanika bog‘i deb ataldi, 2001 yildan esa “Botanika” ilmiy-ishlab chiqarish markazi deb nomlanadi. Hozirgi Botanika bog‘i shu markaz tasarrufida. Botanika bog‘i respublika miqyosida …

batafsil »

Mirkarim Osim (1907–1984)

Mirkarim Osim  – yozuvchi va tarjimon. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan o‘qituvchi (1944), O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi (1977). Toshkentda tug‘ilgan. Samarqandda o‘qituvchilar tayyorlash kursida dars bergan (1930). Davlat nashriyotida muharrir (1931), Pedagogika fanlari ilmiy-tekshirish institutida ilmiy xodim (1932–49), Fafur Fulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir (1959–72). Navoiy haqida turkum qissa va hikoyalar yozgan (1937–40). O‘rta Osiyo xalqlari tarixining eng qadimgi …

batafsil »

Qadimiy mahallalar. Beshog‘ayni

BESHOG‘AYNI – Sebzor dahasidagi qadimiy mahalla. Kohota, Hovuzli, Qoratut, Qoshiqchilik mahallalari bilan chegaradosh bo‘lgan. Qariyb 150 xonadon yashagan. Aholisi, asosan, o‘zbeklar bo‘lib, chakana savdo va hunarmandchilik, shahar tashqarisidagi yerlarida dehqonchilik bilan shug‘ullangan, 2 masjid, qabriston, choyxona, baqqollik do‘konlari, sartaroshxona, juvozxona, tegirmon, to‘quv ustaxonasi bo‘lgan (20-asr boshi). Hozirgi hududida 4–9 qavatli turar joy binolari qurilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »

Furqat

FURQAT (taxallusi; asl ism-sharifi Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li) (1859–1909) – ma’rifatparvar shoir, mutafakkir, publitsist. Qo‘qondagi madrasada tahsil ko‘rgan (1873–76), 1889 yil iyunda Toshkentga kelgan va 1891 yilgacha shu yerda yashagan. Shoir Toshkentda dastlab «Ko‘kaldosh» madrasasida istiqomat qilgan. Zamonasining taraqqiyparvar kishilaridan Sattorxon Abdug‘afforov, Jo‘rabek Qalandar o‘g‘li, Muhiddin Hakimxo‘ja o‘g‘li, Saidrasul Saidaziz o‘g‘li bilan tanishgan. 1892 yilgi Toshkent qo‘zg‘oloni tashkilotchilari Ahmad­xo‘ja Abdurashidxo‘ja o‘g‘li, …

batafsil »

Kaykovus

KAYKOVUS – qadimiy kanal, Bo‘zsuvning o‘ng tarmog‘i. Sobir Rahimov (hozirgi Olmazor) va Shayxontohur tumanlari hududidan oqadi. 6–7-asrlarda Bo‘zsuv kanali kattalashtirilib, undan Kaykovus chiqarilgan va Qoraqamish jarligiga yetkazilgan. Muhammad Solihxo‘janing «Tarixi jadidai Toshkand» asarida Bo‘zsuv ham Kaykovus deyilgan. 16-asrda Kaykovus bo‘yida (shahar qo‘rg‘oni tashqarisida) Kaykovus chorbog‘i bo‘lgan. Hozirgi Kaykovus Shayxontohur GESning yuqori b’yefidan boshlanadi, uzunligi 28 km, suv o‘tkazish imkoniyati 20 …

batafsil »

Qadimiy mahallalar. Yalangqar

YALANGQAR – Beshyog‘och dahasidagi qadimgi mahalla. Murod, Zevak, Qoratosh mahallalari bilan chegaradosh bo‘lgan, 300 ga yaqin xonadon yashagan. Aholisi o‘zbeklar bo‘lib, ko‘pchiligi hunarmand­chilik, shahar tashqarisidagi yerlarida dehqonchilik va bog‘dorchilik bilan shug‘ullangan. Yalangqarda 2 masjid, 2 choyxona, qabriston, rus-tuzem maktabi (1895 yil tashkil etilgan), baqqollik do‘konlari bo‘lgan (20-asr boshi). Hozirgi Yalangqar hududiga turar joy va ma’muriy binolar qurilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »

Qadimiy mahallalar. Qashqar (Qoshg‘ar)

QASHQAR, Qoshg‘ar – Shayxontohur dahasidagi qadimgi mahalla. Turk, Ila, Tojik mahallalari bilan chegaradosh bo‘lgan. Bir chekkasi Yangi shaharga tutashgan. Qariyb 130 xonadon yashagan. Aholisi 1830-yillarda Qo‘qon xoni tomonidan, asosan, Qash­qardan ko‘chirib keltirilgan qash­qarliklar (nomi shundan), bir qismi o‘zbeklar bo‘lgan; savdo-sotiq, shahar tash­qarisidagi yerlari (Oqqo‘rg‘on, Bo‘z, Yalang‘och va boshqa mavzelar)da deh­qonchilik va bog‘dorchilik bilan shug‘ullangan. Qashqarda 4 ta karvonsaroy, bozor, masjid, …

batafsil »

Torko‘cha (Tolko‘cha)

TORKO‘CHA, Tolko‘cha – Ko‘kcha dahasidagi qadimiy mahalla. Kattahovuz, Darboza mahallalari va Bo‘zsuv kanali bilan chegaradosh bo‘lgan. Qariyb 300 xonadon yashagan. Aholisi, asosan, o‘zbeklar bo‘lib, hunarmandchilik, savdo-sotiq, bog‘dorchilik, dehqonchilik, (Ingichkako‘prik, Shofayziquloq, Ko‘kcha Oqtepasi mavzelarida) bilan shug‘ullangan. Mahallada katta hovuz, masjid, do‘konlar bo‘lgan (20-asr boshi). Hozirgi hududining bir qismiga Gulobod dahasi, Abu Ali ibn Sino nomidagi 1-shahar klinik kasalxonasi qurilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 …

batafsil »

Turkiston general-gubernatorligi

TURKISTON GENERAL-GUBERNATORLIGI – ma’muriy-hududiy birlik. Turkiston chor Rossiyasi tomonidan bosib olinishi jarayonida, 1867 yil 11 iyulda tashkil qilingan. General-gubernatorlikni asosan harbiylar boshqargan. Bosib olingan Turkiston o‘lkasining birinchi general-gubernatori lavozimiga general Kaufman tayinlangan. Unga Turkistonni «Rossiya qo‘lida mahkam saqlash, davlat xarajatlarini kamaytirish va daromadlarni ko‘paytirish» vazifasi yuklatilgan. Tukiston general-gubernatorligi Rossiyaning boshqa general-gubernatorliklaridan farqli, harbiy vazirlikka bo‘ysundirildi. General Kaufmanga shu darajada katta …

batafsil »

Do‘stum (Abdul-quddus) sulton

DO‘STUM SULTON, Abdul-quddus sulton (?–1598) – Toshkent hokimi (1580 yildan). Shayboniylardan. Iskandarxon ibn Jonibekxon (Buxoro xoni)ning o‘g‘li. Abdullaxon II ning akasi. Dastlab (1560 yildan) Karmana hokimi bo‘lgan. Do‘stum sulton she’riyatga havasmand bo‘lib, o‘zi ham she’rlar yozgan. 1598 yil jiyani, Buxoro xoni Abdulmo‘minxon tomonidan farzandlari bilan birgalikda Toshkentda qatl etilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »

Do‘rmon

DO‘RMON – o‘zbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. Do‘rmon mo‘g‘ulcha «to‘rt» demakdir. To‘rtta urug‘dan tashkil topgani uchun shunday atalgan bo‘lishi mumkin. Do‘rmon qabilasi 15-asrda O‘zbek ulusida katta nufuzga ega bo‘lgan. Do‘rmonlar 16-asr boshlaridan e’tiboran O‘rta Osiyo hududiga kelib o‘rnashib, Buxoro xonligining siyosiy hayotida faol qatnashgan. Do‘rmonning bir qismi Toshkent vohasiga kelib joylashgan va joy nomi atamasi sifatida saqlanib qolgan (Toshkent …

batafsil »

Xotinmasjid, O‘rozaliboy jome masjidi

XOTINMASJID, O‘rozaliboy jome masjidi – o‘tmishda Sebzor dahasining Xotinmasjid mahallasidagi masjid (1754). Toshkentning yirik va qadimiy masjidlaridan, noyob me’moriy yodgorlik bo‘lgan. «Tarixi jadidayi Toshkand» asariga ko‘ra, o‘tmishda bir ayol tomonidan qurilgani uchun shunday atalgan. 1858–59 yillarda Toshkentlik O‘rozaliboy tomonidan ta’mirlangach, uning nomi bilan ham atala boshlangan. Xotinmasjid Beklarbegi madrasasining sharqida, Eskijo‘va mavzeida joylashgan bo‘lib, uning qoshida bir hujra, maktab va …

batafsil »

Labzak arig‘i (Jangob)

LABZAK ARIG‘I, Jangob – Bo‘zsuv kanalining o‘ng tarmoqlaridan biri, shahar hududida sharqdan g‘arb yo‘nalishida oqadi, suvi Quyi Bo‘zsuv arig‘iga qo‘shiladi. Uzunligi taxminan 4 km. «Labzak» nomi «labi zax» so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, «zaxkash yer» ma’nosini anglatadi. Manbalarda shu nomli ariq 19-asrdan boshlab uchraydi. Xalq orasida «Jangob» degan nomi ham mashhur, bu nom qadimiyroqdir. Bu ariq 18-asrda shahar markazidan oqib o‘tgan. …

batafsil »

Bo‘rijar (Bo‘rjar)

BO‘RIJAR (Bo‘rjar) – kanal, Bo‘zsuvning chap tarmog‘i. Oqtepa GES yuqorisidan boshlanadi. Uzunligi 5,4 km, suv sarfi 33 m3/s. Chilonzor va Yakkasaroy tumanlari hududidan oqadi. Bobur, Muqimiy, CHo‘ponota, Farhod, Do‘mbir­obod ko‘chasi hamda Katta O‘zbekiston trakti, Toshkent – Samarqand temir yo‘lini kesib o‘tib, Salor kanaliga qu­yiladi. Kanalning o‘zani chuqur bo‘lib, qirg‘oqlari tik. Ba’zi joylarida qirg‘oq yonbag‘irlarining balandligi 20–25 m ga yetadi, quyi …

batafsil »