Bosh sahifa » Teg arxivlari: ensiklopediya (page 2)

Teg arxivlari: ensiklopediya

O‘MKT «Vatanparvar»

«VATANPARVAR», O‘zbekiston mudofaasiga ko‘maklashuvchi «Vatanparvar» tashkiloti – nodavlat notijorat tashkilot. 1991 yil 23 noyabrda tuzilgan. O‘zbekiston fuqarolarining mustaqil ommaviy-himoya, sport-texnik va vatanparvarlik jamoat tashkilotidir. Tashkilotning asosiy maqsadi O‘zbekiston Respublikasining davlat xavfsizligini, uning qurolli kuchlari, mudofaa qudratini mustahkamlashga ko‘maklashish, keng xalq ommasini, xususan yoshlarni mehnatga va Vatanni himoya qilishga tayyorlashdir. «Vatanparvar» tashkiloti davlat buyurtmasi orqali harbiy xizmatga chaqiriluvchilarni harbiy-texnik tayyorlash, sport …

batafsil »

Qadimgi mahallalar. Gulbozor

GULBOZOR – Shayxontohur dahasidagi qadimgi mahalla. Hadra va Sebzor dahasining Qoshiqchilik mahallalari bilan, Shayxontohur ko‘chasi va Chorsu bozori bilan chegaradosh bo‘lgan. Gulbozorda 200 ga yaqin xonadon yashagan. Aholisi o‘zbeklar bo‘lib, hunarmandchilik (tunukasozlik, bo‘z to‘qish va h.k.), dehqonchilik (mahalla aholisining dehqonchilik yerlari va bog‘lari Nazarbek, Qorasuv, CHo‘ponota mavzelarida bo‘lgan), savdo bilan shug‘ullangan. Uchta masjid, bir necha rasta, 2 qavatli mehmonxona, do‘konlar …

batafsil »

Allon mahallasi

ALLON MAHALLASI (Forobiy ko‘chasi, 278) – Sobir Rahimov (hozirgi Olmazor) tumanidagi mahalla. «Chimboy», «Chig‘atoy darvoza», Alisher Navoiy, «Beruniy maydoni» va «Universitet» mahallalari bilan chegaradosh. 1931 yil tashkil qilingan. «Allon» so‘zi Mahmud Koshg‘ariyning «Devonu lug‘otit turk» va Navoiy asarlarida «Olong» (tepalik, past-balandlik ma’nosida) shaklida uchraydi. Darhaqiqat, «Allon» Binkat atrofida, shahar devoriga yaqin joydagi tepalik yerda vujudga kelgan. Aholisi 3646 kishi (2009). …

batafsil »

Navoiy maydoni

NAVOIY MAYDONI (o‘tgan asrning 30-yillarigacha Voskreseniye bozori, 1991 yilgacha Teatr maydoni) – shahar markazidagi maydonlardan biri. Alisher Navoiy nomidagi O‘zbek davlat akademik katta opera va balet teatri qurilishi (me’mor A.V. Shchusev) munosabati bilan 1947 yil tashkil topgan. Buyuk Turon, Mustafo Kamol Otaturk, Matbuotchilar, O‘zbekiston ko‘chalari bilan chegaralangan. Alisher Navoiy tavulludining 550 yilligi munosabati bilan maydonga Navoiy nomi qo‘yilgan. Navoiy maydoni …

batafsil »

Oqtepa maydoni

OQTEPA MAYDONI – Chilonzor va Shayxontohur tumanlari hududidagi Lutfiy, Muqimiy, Baynalmilal, Gulxaniy, Yesenin, Bog‘iston va Samarqand Darvozasi ko‘chalari tutashgan chorrahada joylashgan. Maydon o‘rtasidan Oqtepa kanali o‘tgan. Chilonzor Oqtepasi nomidan kelib chiqqan holda shu nom bilan yuritiladi. Hududdagi transport tugunini yechish va yo‘lovchilarga qulaylik yaratish maqsadida 1954–55 yillarda Oqtepa kanali ustiga ko‘prik qurilgan. Joy atrofida olib borilgan keng qamrovli qurilishlar tufayli …

batafsil »

Turkiston xalq universiteti

TURKISTON XALQ UNIVERSITETI – Markaziy Osiyoda rus oliy ta’limiga asos bo‘lgan ilk o‘quv maskani. Turkiston XKSning 1918 yil 16 martdagi qarori bilan shu yil 21 aprelda Toshkentning Yangi shahar qismidagi Ozodlik uyi (hozirgi O‘zbekiston Respublikasi bolalar kutubxonasi)da ochilgan. Universitetning tashkil topishida «Oliy ta’lim tarafdorlari jamiyati» (1918 yil fevral)ga uyushgan A.V.Popov (1918 yil aprel – dekabrda universitet rektori), G.N.Cherdansev (1918 yil …

batafsil »

Dahket

DAHKET – ilk o‘rta asrlarda Iloq shaharlaridan biri (7–16-asr). Dahket xarobalari Angren shahri shimolida, Ohangaron daryosi irmog‘i Dukentsoyning o‘ng qirg‘og‘ida joylashgan. Qo‘rg‘on-qal’a (balandligi 6–18 m, diametri 60 m dan ortiq) va shahriston (maydoni 10 gektardan ortiq)dan iborat. Dahketdagi eng qadimiy hayot izlari 7–8-asrlarga oid, shahar 10–12-asrlarda ravnaq topgan. Mahobatli inshootlar xarobalari saqlangan. Topilmalar orasida – kumush tangalar xazinalari, kumush bilaguzuklar …

batafsil »

Shoirlar. Saidrasul Saidazizov

SAIDAZIZOV Saidrasul (1866–1933.3.2) – ma’rifatparvar, shoir, tarjimon. Toshkentda tug‘ilgan. Madrasa va rus-tuzem maktabini tugatgan (1900). Madrasada mudarrislik qilgan, rus-tuzem maktabi, o‘qituvchilar seminariyasida «sharqiya muallimi» bo‘lib ishlagan (1900 yildan). O‘zbek, tojik va arab tillarida ijod qilgan. G‘azal, fard, ruboiy, ta’rix va boshqa janrlardagi she’rlar, publitsistik maqolalar, «Ustodi avval» darsligi (1902) muallifi. G‘azallari ishqiy mavzuda, boshqa she’rlarida ilm-ma’rifatli bo‘lish, odob, axloqlilik ulug‘langan. …

batafsil »

Toshkent masjidlari tarixidan

MASJID, Machit (arab tilida «sajda qilinadigan joy») – shaharda dastlabki Masjid Binkatda bun­yod etilgan. Lekin bu haqda batafsil ma’lumotlar yetib kelmagan. 9–10-asr arab tarixchilari Istaxriy, Maqdisiy va ibn Havqal shahar arki yonidagi jome masjidini tilga olib o‘tgan. 13-asr muallifi Jamol Qarshiy o‘zining «Mulhaqat bi-s-suroh» asarida Shoshda ko‘plab Masjidlar bo‘lganligini ifodalash uchun «mahallalarida minglab masjidlar bor» deya ta’rif bergan edi. 13–18-asrlar …

batafsil »

Islom instituti

ISLOM INSTITUTI, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti (Zarqaynar 18-berk ko‘chasi, 47a -uy) – oliy diniy o‘quv yurti. O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy bosh­qarmasi raisi, muftiy Ziyovuddinxon Eshon Boboxon o‘g‘li tashabbusi bilan masjid imom-xatiblarining malakasini oshirish kurslari (1970) negizida 1971 yil Toshkentda tashkil etilgan. Dastlab Islom oliy ma’hadi deb nomlangan. 1991 yildan hozirgi nomda. Tashkil etilganda buyuk muhaddis Imom …

batafsil »

Laylakqo‘ndi (Laylakli) masjidi

Laylakqo‘ndi (Laylakli) masjidi, Oxunguzar-1 masjidi (Zarqaynar ko‘chasi boshi) – Toshkentning Eski shahar mavzeidagi me’moriy yodgorlik (1775). Bozorga yaqin bo‘lganligi uchun nafaqat masjid, balki karvonsaroy vazifasini ham o‘tagan. Masjid poydevori pishiq g‘ishtdan 1,5–1,75 m qalinlikda tiklangan. Devorlarining qalinligi 1 m ni, tashqi devorlar balandligi 5,8 m ni tashkil qiladi. Ta’mirlash-tiklash ishlari jarayonida o‘tkazilgan arxeologik qazishmalar natijasida 17–19-asrlarga oid sopol buyumlar – …

batafsil »

Politsmeyster

POLITSMEYSTER, politseymeyster – 1917 yil Fevral inqilobiga qadar Toshkent shahar politsiyasi boshlig‘i. Politsmeyster mansabi 1718 yil Peterburgda yuzaga kelgan. 1782 yildan barcha gubernya va shaharlarda joriy qilingan. Toshkentda 1887 yil Yangi va Eski shaharda politsiya pristavlari boshchiligida ikki politsiya boshqarmasi tuzilgan. Politsmeyster shahar boshlig‘iga buysungan, uchastka pristavlari ishini, qamalganlarni nazorat qilib turgan, yig‘inlar va jamoat joylarida tartib saqlanishini nazorat etishga …

batafsil »

«Besh bosh»

«BESH BOSH» – 20-asr boshlarida Turkiston paxta tozalash va paxta moyi ishlab chiqarish sanoatida hukmronlik qilgan aksiyadorlik jamiyati. 1914 yil tashkil qilingan. Paxtani sotib olish, paxta tozalash va paxta moyi zavodlari qurish bilan shug‘ullangan. «Besh bosh»da 5 paxta firmasi – «Vl. Alekseyev», «Br. Shlossberg», «Moskovskoye torgovo-promыshlennoye tovariщyestvo», «Fors», «Bolshaya Yaroslavskaya manufaktura» birlashgan (nomi shundan). Unga 39 paxta tozalash zavodi, 5 …

batafsil »

Sho‘rtepa

SHO‘RTEPA – arxeologik yodgorlik (7–8-asrlar, qisman 10–12-asrlar, 15-asr), arkli qishloq xarobasi. Toshkentning shimoli-sharqiy qismida, Qorasuvdan Tovkat arig‘i ajralib chiqqan yerda joylashgan. Balandligi 7 m li ark va unga tutash qishloq xarobasining bir qismi saqlangan. 1887 yil N.P. Ostroumov qazilma ishlari olib borgan. 1949 yil I.Baishev va V.M.Masson qayd qilgan. 1968 yil Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasi Sho‘rtepada tekshirish ishlari o‘tkazib, Sho‘rtepa arkining …

batafsil »

Eshonqulidodxoh madrasasi

ESHONQULIDODXOH MADRASASI (rus manbalarida Shayxontohur madrasasi) – Shayx Xovandi Tohur majmuasi tarkibidagi yirik madrasa (1840). Toshkent hokimi Lashkar qushbegining o‘g‘li, Turkiston hokimi Eshonqulidodxoh tomonidan Yunusxon madrasasining janubi-sharqida, Katta ko‘cha (hozirgi Navoiy ko‘chasi)ga tutash yerda qurdirilgan. Madrasa Shayx Xovandi Tohurning Oltunlik masjidi yonida, qadimiy Langar hovuzi atrofida to‘rt tarafdan bir-biriga qaratib solingan binolardan tarkib topgan. O‘rtada qolgan Langar hovuzi esa Eshonqulidodxoh …

batafsil »