Usmon Musʼhaflarining soni, ularning yozilish usuli va xat turi (4-qism)

Avvalgi qismni o‘qish… Ulamolar Usmon (roziyallohu anhu) turli yurtlarga yuborgan Musʼhaflarning soni to‘g‘risida har xil rivoyatlar aytganlar. Masalan, Hamza bin Habib az-Zayyyot ular to‘rtta edi, deydilar. Abu Hotim as-Sijistoniy esa yettita bo‘lgan deydilar. Eng to‘g‘ri rivoyat oltitadir: Makkiy, Shomiy, Basriy, Kufiy, Madina ahli uchun umumiy bo‘lgan Madaniy va xalifaning o‘zlari uchun xos bo‘lgan madaniy Musʼhaflardur. Oxirgisini hazrati Usmon (roziyallohu anhu) …

batafsil »

Somoniylarning kelib chiqishi: turkiy yoki fors-tojik? Bahrom Chubin (1-qism)

O‘rta Osiyo tarixida Somoniylar sulolasining hukmronlik qilgan davri (IX-X asrlar) alohida ahamiyatga egadir. Chunki bu davrda Buxoro, Samarqand va boshqa shaharlar islom dunyosining eng yirik madaniy va ilmiy markazlariga aylandi, mahalliy xalqlarning islom davridagi davlatchiligi asoslari yaratildi. Yozma manbalarda Somoniylar sulolasining turli vakillari, ular hukm surgan davrdagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy ahvol haqida batafsil maʼlumotlar mavjud. Lekin Somoniylar sulolasining kelib …

batafsil »

Туркестанские немцы

Немецкое переселение в Туркестан происходит в основном во второй половине XIX века, после завоевания Россией Средней Азии. Однако исследователи при изучении данной темы в основном ограничиваются только регионом Туркестана. Отсюда возникает ряд вопросов; почему именно немецкое переселение поощрялось в первую очередь правительством. Исследователи говорят о большом количестве немцев в администрации Туркестанского генерал-губернаторства и среди военных, была ли это случайность или …

batafsil »

Abulhasan Qosim ibn Imom Abu Bakr Muhammad ibn Ali Qaffol Shoshiy

Abul Hasan Qosim ibn Imom Abu Bakr Muhammad ibn Ali Qaffol Shoshiy (“at-Taqrib” asari muallifi) – yirik faqih. Buyuk alloma Abu Bakr Qaffol Shoshiyning o‘g‘li bo‘lib, manbalarda dunyodagi ulug‘ imomlardan biri sifatida eʼtirof etilgan. Abbodiy uni o‘z “Tabaqot”ida zikr qilib, shunday degan: «Uning xizmatlari buyukdir, bunga uning “at-Taqrib” kitobi shohiddir1. Tojuddin Subkiyning xabar berishicha, Qosim ibn Muhammad ibn Ali Shoshiydan …

batafsil »

Kirxa

KIRXA, Injilchi-lyuteranlar cherkovi (Sodiq Azimov ko‘chasi) – meʼmoriy yodgorlik. Lyuteranlar diniy marosimlar o‘tkazgan. Gotika uslubida qurilgan (1892, meʼmor A.L.Benua). 1937 yilda sho‘rolar tomonidan yopilgan cherkov binosida. Toshkent konservatoriyasining Opera studiyasi va Musiqa saloni joylashgan (1981–1990). 1992 yil 8 sentyabrda nemis injilchi-lyuteranlar cherkovi rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan. Vazirlar Mahkamasining 1993 yil 3 maydagi qarori bilan cherkov (Kirxa) lyuteranlarga qaytarib berilgan. “Toshkent” ensiklopediyasi. 2009 …

batafsil »

Istanbuldagi o‘zbek takiyalari

Turkiyaning Istanbul shahrida o‘rta asrlarda “O‘zbek takiyalari” nomi bilan mashhur 3 ta dargoh (xonaqo) bo‘lib, ular Naqshbandiya sufiylik tariqatiga mansub shayxlar va darvishlarga qarashli bo‘lgan. Ulardan biri shaharning sharqiy qismidagi Uskudar tumanida joylashgan Sultontepa takiyasidir. Sultontepa takiyasi. Bu dargoh katta yer maydonini egallagan bo‘lib, 2 qismdan iborat. Dargohning bir qismidagi asosiy 2 qavatli binoda mehmonxona va yana 20 ta katta-kichik …

batafsil »

Карта Древнего Ташкента

Более двух тысяч лет назад в долине реки Чирчик зародилась градостроительная культура – прародительница современного Ташкента. Как известно, древнейшие цивилизации зарождались в долинах рек. Вспомним Египет, возникший на берегах Нила, Хараппскую цивилизацию – в долине Инда, Месопотамию, которая располагалась на равнине между Тигром и Евфратом, Маргуш на реке Мургаб. И Древний Ташкент не стал исключением, ведь вода – источник жизни. …

batafsil »

Badriddin Chochiy (1285–1344)

BADRIDDIN CHOCHIY (taxalluslari: Chochiy, Badr, Shoshiy) (1285–1344) – shoir. Toshkentda tug‘ilgan. Misrda va Bag‘dod shahrida tahsil olgan. Turkiy va fors tillarida ijod etgan. 1332 yildan Dehlida yashab, Sulton Muhammadshoh Tug‘luq saroyida xizmat qilgan. Asosan qasidalar yozgan. Qasidalarida ijtimoiy turmushdagi kamchiliklarni hajv ostiga olgan, ushbu janrni yuqori bosqichga ko‘targan. Qasidachilikda vasfni qayta tiklagan. «Qish qasidasi» («Qasidai shitoiya»), «Yoz qasidasi» («Qasidai sayfiya»), «Bahor …

batafsil »

So‘nggi Xiva xoni Said Abdullaxonning ayanchli taqdiri

O‘tgan 2019 yilning dekabr oyida Kiyevdagi «Yaroslav Val» nashriyotida kelib chiqishi ozarbayjonlik bo‘lgan ukrain yozuvchisi Grigoriy Guseynovning «Sharqdan esgan shamol» nomli kitobi nashr etildi. Biz uchun muhim tomoni, kitobda so‘nggi Xiva xoni Said Abdullaxon va uning oilasining Ukrainadagi hayoti to‘g‘risida qimmatli maʼlumotlar taqdim etilgan. Zero, ushbu oila 1920 yilda Moskvaga olib ketilganidan keyingi taqdiri haqida ishonchli maʼlumot shu paytgacha yo‘q …

batafsil »

“Sahihul Buxoriy” kitobining asl nusxasi bormi?

Imom Buxoriy o‘zining “Sahihul Buxoriy” kitobini o‘z qo‘llari bilan yozgan. So‘ngra, uni hadis o‘rganadigan ko‘plab shogirdlariga o‘qib va rivoyat qilib bergan. “Sahihul Buxoriy” kitobini Imom Buxoriyning o‘zidan juda ko‘plab talabalar eshitgan. Bu haqida Imom Buxoriyning eng mashhur shogirdlaridan biri Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf Firabriy (vaf. 320 h.): “Muhammad ibn Ismoil Buxoriyning “Sahihul Buxoriy” kitobini muallifni o‘zidan to‘qson ming kishi …

batafsil »

Anʼanaviy va modern muhitlar qiyosi: Komil Xorazmiyning Toshkentga bag‘ishlangan qasidasi

XIX asr so‘ngi – XX asr boshida Xiva xonligida Muhammad Rahimxon II (1864–1910) hukmronlik qilgan davr o‘zining o‘rta asrlar anʼanalariga ergashishi va nisbatan konservativligi bilan ajralib turadi. Ayni holat sanʼat va adabiyotda ham namoyon bo‘lgandi1. Xivadan Toshkentga kelgan Komil Xorazmiy (1825–1899) bu shaharga atab sheʼr yozadi va unda Toshkentdagi taraqqiy etgan sharoitni Xiva xonligi (bu haqda ochiq gapirmasa-da) bilan bilvosita …

batafsil »

Jarariq dahasi

JARARIQ DAHASI – Shayxontohur tumanida, shaharning shimoli-g‘arbiy qismida, Ko‘ksaroy, Alp Jamol, Jarariq, Beltepa ko‘chalari oralig‘ida joylashgan. Daha 1939–42 yillarda Toshkent viloyati “O‘zbekiston” jamoa xo‘jaligi hududida tashkil etilgan. 1988–93 yillarda jamoa xo‘jaligi yerlari shahar tasarrufiga o‘tkazildi va eski yakka tartibdagi uy-joylar o‘rniga Toshkent shahrini rekonstruksiya va obod qilish davlat loyihalash instituti loyihalari asosida zamonaviy ko‘p qavatli turar joylar qurila boshladi. Dahada …

batafsil »