Bosh sahifa » Tarix

Tarix

Qo‘qon xonligi hamda Sin imperiyasi (Xitoy) o‘rtasida 1832 yilda tuzilgan shartnoma

Маралбоши қалъаси

Qo‘qon xonligi 1709-1876 yillarda hukmronlik surgan bo‘lib, o‘zining yuksalish davrlarida hozirgi Tojikiston Respublikasining shimoli va sharqi, Qozog‘iston Respublikasining janubiy hududlari va Qirg‘iziston Respublikasi hududlarini egallagan1. Maralboshi qalʼasi, (Qoshg‘ar, Shinjon-Uyg‘ur avtonom tumani, Xitoy) Sin imperiyasi 1759 yilda Sharqiy Turkistonni bosib olishi bilan, xonlik sharqda Xitoy bilan chegaradosh davlatga aylangan. Sharqiy Turkiston bosib olingandan so‘ng, uning hukmdori – Sarimsoq xo‘ja avlodlari Qo‘qon …

batafsil »

Amir Temur Moskvani olganmi?

Amir Temur davriga oid ishonchli manbalarda Sohibqiron Moskvani olgani va Turon davlatiga qilgani haqida qiziqarli maʼlumotlar bor. Ko‘p rus mualliflari, jumladan A. Yu. Yakubovskiy, (qarang: Б. Д. Греков, А. 10. Якубовский. Золотая Орда и ее падение, с. 369-370) Temur Moskvani olmagan va Yelesdan shimolga o‘tmagan, deb, bu voqea haqida xabar bergan Nizomiddin Shomiy va Sharafuddin Ali Yazdiylar ikkisi ham yanglishib, Moskva …

batafsil »

Turkiston Muxtoriyati uchun kurashning g‘oyaviy asoslari

Туркистон мухторияти байроғи

O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, respublika hayotining barcha jabhalarida tub islohotlar amalga oshirildi va oshirilmoqda. O‘zbek xalqining o‘z taqdirini o‘zi belgilashi milliy tiklanish bilan bog‘liq jarayonlarni chuqur idrok etishda milliy davlat qurilishi tajribasini ilmiy o‘rganilishi, O‘zbekistonni yangilanish va taraqqiyot yo‘lidagi tajribalarni umumlashtirishni taqozo etadi. Bugungi kunda 100 yil avval yurtimizda milliy-demokratik davlatchilikni barpo etishda ilk tajriba bo‘lgan Turkiston Muxtoriyati uchun kurash tarixi …

batafsil »

Jovanni Orlando – Qo‘qon xoni xizmatida bo‘lgan italiyalik

1837-yili Qo‘qon xoni Muhammad Alixon (1822-1842-yillarda hukmronlik qilgan) tomonidan usmonli turk sultoniga Said Muhammad Zohidxo‘ja boshchiligida navbatdagi elchi jo‘natilgan. Elchilarga hukmdorning sovg‘a-salomini yetkazishdan tashqari sultondan harbiy mutaxasislar, tog‘-kon ishlari injenerlarini Qo‘qon xonligiga yuborilishida amaliy yordam so‘rash vazifasi qo‘yilgan. Usmonli turk davlati amaldorlari esa bu masalada yordam bera olmasligini maʼlum qilgan. Lekin elchilarning bu sohada ayrim muvaffaqiyatlarga erishganligi to‘g‘risida manbalarda maʼlumot …

batafsil »

Turk sultoni, rus imperatori va Buyuk Britaniya bosh vaziri bilan ko‘rishgan toshkentlik qozi

Tariximizda biz bilmagan qozilardan yana biri Said Yoqubxon to‘ra Said Nizomiddin o‘g‘lidir. Said Yoqubxon to‘ra 1823 yilda Toshkentda tug‘ilgan, avval madrasada mudarris, keyin qozi va qozi-ul quzzot (qozilarning rahbari, Oliy sud’ya degan ma’nolarni bildiradi) lavozimlarida ishlagan, naqib unvoniga ega bo‘lgan. Said Yoqubxon to‘ra Qo‘qon xonligi va Yoqubbek Badavlatning “Ettishahar” davlati tarixida muhim o‘ringa ega shaxs hisoblanadi. Qo‘qon xonligi tarixida elchilikka …

batafsil »

Этногенез узбекского народа в период Тюркского каганата

Народ, давший название нашему государству и издавна проживающий на данной территории – это узбеки. В основе формирования узбекского народа лежит длительный исторический процесс. Первым этническим пластом, вошедшим в состав узбекской народности, было древнее население края – согдийцы, бактрийцы, хорезмийцы, кангюйцы, а также широко расселившиеся по территории Средней Азии представители крупнейших кочевых империй –кушаны, древние хунны, эфталиты. Эти племена являются историческими …

batafsil »

Turdi to‘qsabo – ozodlik kurashchisi

Hech kimga sir emas, yurtimiz hududida milliy ozodlik kurashiga boshchilik qilgan Madaminbek, Shermuhammadbek, Abdujabbor maxdum kabi o‘nlab qo‘rboshilarni hisobga olmaganda, birgina Qashqa vohasida harakat qilgan Turdi to‘qsabo, Gul oqsoqol, Davron oqsoqol, mulla Juma, Eshonqul Tursun, Juma qorovulbegi, Sherqul, Saidxo‘ja, Chori yasovulboshi, Bo‘ri to‘qsabo, Sharaf o‘zbek, Bahrombek, Xo‘jamqul va boshqa qo‘rboshilar haqida deyarli bilmasdik. Bilganlarimiz ham elas-elas gap-so‘zlar edi. Quyida ulardan …

batafsil »

Buxoro amiri Muzaffarxonga uning amaldori Usmonbek to‘qsabo nega xiyonat qildi?

Yoxud Usmonbek to‘qsaboning jangdagi jumboqli chekinishi haqida Barcha buxoroliklarni dahshatga solgan bu voqea 1866 yilning muborak Rajab oyi oltinchi tunida sodir bo‘ldi. Tun yarimlab qolganida osmon gumbazidagi barcha yulduzlar olovli dum hosil qilganicha yerga tutdek to‘kila boshladi. Yulduzlar yomg‘iri tonggacha davom etib, bomdod namozini o‘qish uchun uyg‘ongan buxoroliklarning ko‘ngliga g‘ulg‘ula soldi. Zeroki, Qur’oni Karimning Takvir surasida “quyoshning o‘ralib nursizlanib qolishi, …

batafsil »

Ibrat ila boq, ko‘zung tufroqqa to‘lmasdan burun…

Har bir ijodkorning bu dunyoga kelib aytadigan bir so‘zi bo‘ladi. Bu so‘z xalq g‘ami, ulus dardi bilan hamohang bo‘lsa, uni el ma’qullaydi. So‘z aytguvchini o‘ziga do‘st tutadi, unga mehr qo‘yadi, ulug‘laydi. O‘zbekning o‘z shoiri – Turdi Farog‘iy el dardini aytolgan, el suygan shoirlardan edi. Shu sabab uni el tanidi, ardoqladi. Ko‘pchilik Turdi Farog‘iyni qo‘yidagi misralari bilan eslaydi: Top ko‘ngullik beklar, …

batafsil »

Mirzo Ulug‘bekning nefrit piyolasi

Jahon ilm fani taraqqiyotiga yuksak hissa qo‘shgan Muhammad Tarag‘ay Mirzo Ulug‘bekning nomi har birimiz uchun aziz. Uning Movarounnahrdagi beqiyos bunyodkorlik ishlari haqida har birimiz ko‘p bora o‘qiganmiz. U haqda qator badiiy asarlar, fil mlar yaratilgan. O‘z-o‘zidan savol tug‘iladi: bizgacha buyuk ajdodimiz Mirzo Ulug‘bekka bevosita tegishli bo‘lgan, ul zot shaxsan foydalangan biror buyum yetib kelganmi? Mirzo Ulug‘bekning qo‘llari bilan bitilgan qo‘lyozmalar …

batafsil »

Ханы, заставившие Китайcких императоров считаться собой (часть 2)

продолжение После подавления восстания Джахангира цинское правительство послало в Коканд требование выдать им его сына и племянников, проживающих в Коканде, за что цинские власти обещали кокандскому хану ежегодную награду в 1000 слитков серебра. Но кокандский хан отверг предложение Цинов. Как указывает китайский историк Вэй Юань, кокандский хан через своего посла сообщил цинскому двору, что он готов возвратить взятых в плен …

batafsil »

Ханы, заставившие Китайcких императоров считаться собой (часть 1)

…После Нарбута-бия на кокандский престол вступил его старший сын Алим, принявший титул хана (1798—1810). По отзыву кокандских авторов, «Алим-хан был храбрым государем». При нем Коканд подчинил себе Ташкент, Каратегин, Дарваз и Бадахшанские владения. Как сообщают кокандские историки, Алим-хан повел войско также и на Кашгарию и захватил ее. В «Тарих-и Шахрухи» содержатся следующие сведения о подчинении Алим-ханом Кашгарии: «Правители семи городов …

batafsil »

Anvar Posho: “Sulh bitimi faqat Turkiston tuproqlaridan butun rus askarlarini olib chiqib ketilgandan keyingina boʻlishi mumkin…Bu yer ruslarniki emas, balki turkiy xalqlarning asl yurtidir”

Eng soʻnggi umidni qonga boʻyagan,  Oh, qanday xayrsiz zamonlar kelgan.  Faryodim dunyoni boʻgʻib oʻldirsin,  Qop-qora baxtimga shaytonlar kulsin. Choʻlpon Posho Anvar Posho 1881-yilning iyun oyida Istanbulda tavallud topdi. Harbiy bilim yurtida, keyinroq Istanbul Bosh Shtab akademiyasida tahsil olgan. 1909 — 1911-yillarda Berlinda Harbiy attashe lavozimida xizmat qilgan. Turkiya, Makedoniya, Kavkaz, Germaniya, Rossiya hamda hayotining soʻngida Turkistondagi siyosiy jarayonlarda qatnashgan. Yosh …

batafsil »

Davlat tili maqomi (tarixiy-huquqiy tahlil)

O‘zbek tili dunyoning eng rivojlangan tillaridan biri ekanligi allaqachon isbotlangan. U mumtoz adabiy an’anaga, keng tarmoqli leksikaga va boy ifoda vositalariga ega. Ma’lumki, o‘tmishda o‘zbek tilining maqomi turlicha bo‘lgan. Ish yuritishda Husayn Boyqaro davrida (XV asrning ikkinchi yarmi – XVI asrning boshi) kamroq, amirliklar davrida ko‘proq qo‘llangan. Sobiq ittifoq davrida, aniqrog‘i, 1918 yilda go‘yo tillar tengligi ta’minlangan – Turkiston ASSRning …

batafsil »

Yekaterina II saroyidagi Buxoro elchisi

Buxoroning markaziy koʻchalaridan birida, ulkan Koʻkaldosh madrasasi va Shohsanam masjidi oldida koʻrimsizgina, lekin, meʼmoriy yechimi bilan oʻziga xos boʻlgan Ernazar Elchi madrasasi mavjud. Ikki qavatli bu inshoot oq marmardan qurilgan va sharqona bezaklar bilan jilolangan. Ichki hovlisi keng boʻlib, mudarrislar va talabalar uchun xonalar va hujralar bor. Vaqf mablagʻlari hisobiga oʻz davrida bu yerda shogirdlar bepul taʼlim olish barobarida nafaqa …

batafsil »