Nuriddin Muftizoda (Muftizodalar qismati. 2-qism)

Salohiddin Muftizodaning ukasi Nuriddin Muftizoda ham sho‘ro mustabid tuzumining beayb qurbonlaridan biridir. 1904 yil tug‘ilgan Nuriddin 1916 yilgacha Munavvar qorining maktabida talim olgan va uning eng sevimli o‘quvchilaridan biri edi. 1918-1919 yillarda taraqqiyparvar ziyoli Said Ahroriyning “Vatan” maktabida tahsil olgan. Shundan so‘ng komsomol tashkilotiga kirib, Toshkent shahar Shayxontohur daha komsomolida kotib va bir vaqtda Eski shahar mahalla kommissiyasi markaziy byurosida …

batafsil »

Milliy taraqqiyparvarlarning chor oxrankasi tomonidan taʼqib etilishi

XIX asr oxiri — XX asr boshlarida, ayniqsa, 1905 yil rus inqilobidan keyin Turkistonda chor mustamlakachilik siyosatining kuchaya borishi bilan mahalliy xalq o‘rtasida mustamlakachilik zulmiga qarshi norozilik kayfiyati kuchaya boshladi. Mahalliy xalqning peshqadam ziyolilari jaholat va qoloqlikka qarshi, erk va hurriyat uchun kurashish maqsadida maʼrifatparvarlik va taraqqiyparvarlik g‘oyalarini olg‘a surdilar. Ularning saʼy-harakati bilan milliy matbuot, zamonaviy adabiyot va teatr sanʼati …

batafsil »

Тамга Амира Темура

В изучении истории узбекской государственности тамги, гербы, печати, тавра, клейма и другие знаки и метки имеют большое историческое значение. Тамги и похожие на тамги другие знаки, являющиеся знаками принадлежности к какому-либо роду или племени, благодаря своим особенностям, входят в число важных исторических источников. Интерес к тамгам, которые широко распространены в тюркском мире, не иссякает вот уже два столетия. Несмотря на …

batafsil »

Muftizodalar qismati (1-qism). Salohiddin Muftizoda

1886 yil Toshkent shahrida tavallud topgan Salohiddin Muftizodaning otasi mufti Abdumo‘min (1918 yilda vafot etgan) madrasa mudarrisi, bilimdon va halol inson sifatida nom qozongan edi. Shuning uchun u qozixona muftisi bo‘lishi bilan bir qatorda Tarnov boshi mahallasida yer o‘lchovchilik vazifasini ham bajargan. Eski maktab va madrasada tahsil olgan o‘g‘li Salohiddin ham zamonasi talabi bilan rus-tuzem maktabida rus tilini mukammal o‘rganadi. …

batafsil »

Buxoroning bombardimon qilinishi (1920 y.)

Бухорода ёнғин. Қизил армия ҳужуми оқибати (аэропланда олинган сурат)

Sovet Rossiyasi harbiy kuchlari tomonidan 1920 yil 2 sentyabrda Buxoroda amirlik ag‘darib tashlanib, xalq respublikasi tuzilgani eʼlon qilindi. Hokimiyatga rasman “Yosh buxoroliklar” yetakchilari kelgan bo‘lsa-da, mamlakat amalda bolsheviklar qo‘liga o‘tdi. Buxoroni bosib olish rejasi yil boshidayoq pishib yetilgan edi. May oyi avvalida Moskvaga kelgan Turkkomissiya aʼzolari Sh. Eliava va Ya. Rudzutak RSFSR tashqi ishlar vaziri G.V. Chicheringa “Turkkomissiya ertagayoq Buxoro …

batafsil »

Xorazm Xalq Sho‘rolar Jumhuriyati tashkil etilganiga 102 yil

1920 yil 26-30 aprel kunllari Xivada Butunxorazm vakillarining birinchi qurultoyi bo‘lib, ushbu qurultoy yakunida Xorazm Xalq Sho‘rolar Jumhuriyati tuzilganligi eʼlon qilinadi. Jumhuriyatning qabul qilingan birinchi konstitutsiyasida davlatning eng muhim ishlarini hal qilish oliy hokimyat organi bo‘lgan Umumxorazm xalq vakillari qurultoyiga tegishli deb belgilaydi. Ijroiya organi sifatida 15 aʼzodan iborat Xalq Nozirlari kengashi ham tasdiqlanadi. Xorazm Jumhuriyati maʼmuriy jihatdan 22 ta …

batafsil »

Turkiston Sho‘rolar Jumhuriyati tashkil etilganiga 104 yil

1918 yil 20 aprel – 1 may kunlari Toshkentda Turkiston o‘lkasi Sovetlarining V syezdi bo‘lib o‘tadi. Unda “proletar demokratiyasi”ga tegishli tamoyillari bo‘yicha tanlab olingan 251 deputat (shundan 120 tasi tub millat vakillari) ishtirok etadi. 1918 yil 30 aprel syezd tomonidan (“markaz” ko‘rsatmasi asosida) “Rossiya Sovet Federatsiyasi Turkiston Sovet Avtonom Respublikasi” haqida Nizomni qabul qilingan. Shuningdek ushbu syezdda Turkiston ASSRning qonun …

batafsil »

1926 yil, Boku. Birinchi Butunittifoq turkologik syezdi (video)

1926 yil 26 fevral – 5 mart kunlari Ozarbayjon SSR poytaxti Boku shahrida Birinchi Butunittifoq turkologik syezdi o‘tkazilgan.  SSSR XKS qarori bilan Syezdga tayyorgarlik komissiyasi tuzilib, tarkibda Samed Og‘amali o‘g‘li (rahbar), M.Pavlovich, Mirza Jabiyev, V.Bartold, A.Samoylovich, J.Qo‘rqmasov, G.Broydo, N.To‘raqulov, A.Zifeld, A.Fitrat, B.Chobanzoda, N.Ashmarin, A.Odobash, A.Boytursun, X.Yusufzodalar bo‘lgan. Syezdda mahalliy, sovet va xorijiy olimlar ishtirok etgan. Syezdda V.Bartold, I.Borozdin, B.Chobanzoda, …

batafsil »

Qatag‘on qurbonlari. Sanjar Siddiq – o‘zbek badiiy tarjima sanʼati asoschisi

O‘zbek matbuotining yirik namoyandasi Sanjar Siddiq Abdul-Bosit Isroiljon o‘g‘li 1902 yil Toshkent shahrida tug‘ilgan. Abdul-Bosit avval jadid maktablarida so‘ng madrasada tahsil oldi, rus-tuzem maktabida o‘qib, rus tili, Ovro‘po ilm-fani yutuqlari bilan tanishdi. 1918-1919 yillarda “Chig‘atoy gurungi”da ustoz Fitratning tavsiyasi bilan Sanjar nomini oldi. 1920 yildan Eski Toshkentdagi 12-sonli maktabda o‘qituvchi, ayni vaqtda “Ishtrokiyun” gazetasi tahririyatida adabiy xodim va tarjimon vazifalarini …

batafsil »

Eski shaharning “Chaqar”i

To‘rt tomonidan Navoiy, Furqat, Samarqand Darvoza va Qoratosh shohko‘chalari bilan o‘ralgan mahalla hali ham o‘zida Toshkentning jozibasi va ertakona muhitini saqlab qolgan. Uning hududini har tomondan zamonaviy inshootlar o‘rab olgan: Chorsu tarafdan – BUM va uning orqasidagi 7 qavatli uylar, Qoratosh tomonidan – “Mediapark”, Xalqlar do‘stligi maydoni tomonidan – Prezidentning Xalq qabulxonasi (sobiq O‘zbekiston KP MK huzuridagi Partiya tarixi instituti), …

batafsil »

Bokuda Sharq xalqlarining birinchi syezdi. 1920 yil (video)

1920 yil 1-8 sentyabr kunlari Boku shahrida Sharq xalqlarining birinchi syezdi o‘tkazilgan. Syezda 30 dan ortiq davlatdan 2000 ga yaqin vakillar qatnashgan. Syezdda qatnashgan 293 nafar turkistonliklar ichida Munavvarqori Abdurashidxonov, Toshpo‘latbek Norbo‘tabekov, Cho‘lpon, Obidjon Mahmudov, To‘raqul Jonuzoqov, Inomjon Xidiraliyev kabi taniqli shaxslar bo‘lgan. Videoda syezdning tantanali ochilish marosimidan parcha. Bosh kadrlarda Grigoriy Zinovyev va Karl Radeklarning chiqishi. Video: net-film.ru Manba: …

batafsil »

Adham Rahmat

ADHAM RAHMAT (1909–1983) – yozuvchi. 1926 yildan Toshkentda. 2-jahon urushi yillari o‘zbek tilida chiqqan «Qizil askarlar haqiqati» front gazetasi muharriri. Urushdan so‘ng «Sovet O‘zbekistoni» gazetasi muxbiri. Uning ijodida harbiy vatanparvarlik mavzui asosiy o‘rin egallaydi. U o‘zbekistonlik 2-jahon urushi qatnashchilari qahramonliklarini tarannum etgan, bedarak yo‘qolganlarni qidirib topib, xalqqa maʼlum qilishda jonbozlik ko‘rsatgan. Adham Rahmatning «Jangovar lavhalar» (1960), «Ellik bir bahodir» (1961), «Jangovar …

batafsil »

Abullays Nasr Tunkatiy

ABULLAYS NASR TUNKATIY, to‘liq ismi Abullays Nasr ibn al-Hasan ibn Qosim ibn al-Fazl ash-Shoshiy at-Tunkatiy (1013–1093) – shayx, muhaddis. Iloq markazi Tunkatda tug‘ilgan. Uni Abulfath deb ham atashgan. Ilm talabida Misr, Mag‘rib, Tunis, xatto Andalus (Ispaniya)ga ham borgan. Olim taniqli savdogar ham bo‘lgan. U asosan buyuk muhaddis Imom Muslim ibn Hajjojning «Sahih al-Muslim» kitobidan saboq bergan. Umrining oxirgi yillarida Nishopurda yashab, …

batafsil »