Усмон Мусҳафларининг сони, уларнинг ёзилиш усули ва хат тури (4-қисм)

Аввалги қисмни ўқиш… Уламолар Усмон (розияллоҳу анҳу) турли юртларга юборган Мусҳафларнинг сони тўғрисида ҳар хил ривоятлар айтганлар. Масалан, Ҳамза бин Ҳабиб аз-Заййёт улар тўртта эди, дейдилар. Абу Ҳотим ас-Сижистоний эса еттита бўлган дейдилар. Энг тўғри ривоят олтитадир: Маккий, Шомий, Басрий, Куфий, Мадина аҳли учун умумий бўлган Маданий ва халифанинг ўзлари учун хос бўлган маданий Мусҳафлардур. Охиргисини ҳазрати Усмон (розияллоҳу анҳу) …

Батафсил »

Сомонийларнинг келиб чиқиши: туркий ёки форс-тожик? Баҳром Чубин (1-қисм)

Ўрта Осиё тарихида Сомонийлар сулоласининг ҳукмронлик қилган даври (IX-X асрлар) алоҳида аҳамиятга эгадир. Чунки бу даврда Бухоро, Самарқанд ва бошқа шаҳарлар ислом дунёсининг энг йирик маданий ва илмий марказларига айланди, маҳаллий халқларнинг ислом давридаги давлатчилиги асослари яратилди. Ёзма манбаларда Сомонийлар сулоласининг турли вакиллари, улар ҳукм сурган даврдаги сиёсий, иқтисодий ва маданий аҳвол ҳақида батафсил маълумотлар мавжуд. Лекин Сомонийлар сулоласининг келиб …

Батафсил »

Туркестанские немцы

Немецкое переселение в Туркестан происходит в основном во второй половине XIX века, после завоевания Россией Средней Азии. Однако исследователи при изучении данной темы в основном ограничиваются только регионом Туркестана. Отсюда возникает ряд вопросов; почему именно немецкое переселение поощрялось в первую очередь правительством. Исследователи говорят о большом количестве немцев в администрации Туркестанского генерал-губернаторства и среди военных, была ли это случайность или …

Батафсил »

Абулҳасан Қосим ибн Имом Абу Бакр Муҳаммад ибн Али Қаффол Шоший

Абул Ҳасан Қосим ибн Имом Абу Бакр Муҳаммад ибн Али Қаффол Шоший («ат-Тақриб» асари муаллифи) – йирик фақиҳ. Буюк аллома Абу Бакр Қаффол Шошийнинг ўғли бўлиб, манбаларда дунёдаги улуғ имомлардан бири сифатида эътироф этилган. Аббодий уни ўз «Табақот»ида зикр қилиб, шундай деган: «Унинг хизматлари буюкдир, бунга унинг «ат-Тақриб» китоби шоҳиддир1. Тожуддин Субкийнинг хабар беришича, Қосим ибн Муҳаммад ибн Али Шошийдан …

Батафсил »

Кирха

КИРХА, Инжилчи-лютеранлар черкови (Содиқ Азимов кўчаси) – меъморий ёдгорлик. Лютеранлар диний маросимлар ўтказган. Готика услубида қурилган (1892, меъмор А.Л.Бенуа). 1937 йилда шўролар томонидан ёпилган черков биносида. Тошкент консерваториясининг Опера студияси ва Мусиқа салони жойлашган (1981–1990). 1992 йил 8 сентябрда немис инжилчи-лютеранлар черкови расмий рўйхатдан ўтган. Вазирлар Маҳкамасининг 1993 йил 3 майдаги қарори билан черков (Кирха) лютеранларга қайтариб берилган. «Тошкент» энциклопедияси. 2009 …

Батафсил »

Истанбулдаги ўзбек такиялари

Туркиянинг Истанбул шаҳрида ўрта асрларда “Ўзбек такиялари” номи билан машҳур 3 та даргоҳ (хонақо) бўлиб, улар Нақшбандия суфийлик тариқатига мансуб шайхлар ва дарвишларга қарашли бўлган. Улардан бири шаҳарнинг шарқий қисмидаги Ускудар туманида жойлашган Султонтепа такиясидир. Султонтепа такияси. Бу даргоҳ катта ер майдонини эгаллаган бўлиб, 2 қисмдан иборат. Даргоҳнинг бир қисмидаги асосий 2 қаватли бинода меҳмонхона ва яна 20 та катта-кичик …

Батафсил »

Карта Древнего Ташкента

Более двух тысяч лет назад в долине реки Чирчик зародилась градостроительная культура – прародительница современного Ташкента. Как известно, древнейшие цивилизации зарождались в долинах рек. Вспомним Египет, возникший на берегах Нила, Хараппскую цивилизацию – в долине Инда, Месопотамию, которая располагалась на равнине между Тигром и Евфратом, Маргуш на реке Мургаб. И Древний Ташкент не стал исключением, ведь вода – источник жизни. …

Батафсил »

Бадриддин Чочий (1285–1344)

БАДРИДДИН ЧОЧИЙ (тахаллуслари: Чочий, Бадр, Шоший) (1285–1344) – шоир. Тошкентда туғилган. Мисрда ва Бағдод шаҳрида таҳсил олган. Туркий ва форс тилларида ижод этган. 1332 йилдан Деҳлида яшаб, Султон Муҳаммадшоҳ Туғлуқ саройида хизмат қилган. Асосан қасидалар ёзган. Қасидаларида ижтимоий турмушдаги камчиликларни ҳажв остига олган, ушбу жанрни юқори босқичга кўтарган. Қасидачиликда васфни қайта тиклаган. «Қиш қасидаси» («Қасидаи шитоия»), «Ёз қасидаси» («Қасидаи сайфия»), «Баҳор …

Батафсил »

Сўнгги Хива хони Саид Абдуллахоннинг аянчли тақдири

Ўтган 2019 йилнинг декабрь ойида Киевдаги «Ярослав Вал» нашриётида келиб чиқиши озарбайжонлик бўлган украин ёзувчиси Григорий Гусейновнинг «Шарқдан эсган шамол» номли китоби нашр этилди. Биз учун муҳим томони, китобда сўнгги Хива хони Саид Абдуллахон ва унинг оиласининг Украинадаги ҳаёти тўғрисида қимматли маълумотлар тақдим этилган. Зеро, ушбу оила 1920 йилда Москвага олиб кетилганидан кейинги тақдири ҳақида ишончли маълумот шу пайтгача йўқ …

Батафсил »

“Саҳиҳул Бухорий” китобининг асл нусхаси борми?

Имом Бухорий ўзининг “Саҳиҳул Бухорий” китобини ўз қўллари билан ёзган. Сўнгра, уни ҳадис ўрганадиган кўплаб шогирдларига ўқиб ва ривоят қилиб берган. “Саҳиҳул Бухорий” китобини Имом Бухорийнинг ўзидан жуда кўплаб талабалар эшитган. Бу ҳақида Имом Бухорийнинг энг машҳур шогирдларидан бири Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Юсуф Фирабрий (ваф. 320 ҳ.): “Муҳаммад ибн Исмоил Бухорийнинг “Саҳиҳул Бухорий” китобини муаллифни ўзидан тўқсон минг киши …

Батафсил »

Анъанавий ва модерн муҳитлар қиёси: Комил Хоразмийнинг Тошкентга бағишланган қасидаси

XIX аср сўнги – ХХ аср бошида Хива хонлигида Муҳаммад Раҳимхон II (1864–1910) ҳукмронлик қилган давр ўзининг ўрта асрлар анъаналарига эргашиши ва нисбатан консервативлиги билан ажралиб туради. Айни ҳолат санъат ва адабиётда ҳам намоён бўлганди1. Хивадан Тошкентга келган Комил Хоразмий (1825–1899) бу шаҳарга атаб шеър ёзади ва унда Тошкентдаги тараққий этган шароитни Хива хонлиги (бу ҳақда очиқ гапирмаса-да) билан билвосита …

Батафсил »

Жарариқ даҳаси

ЖАРАРИҚ ДАҲАСИ – Шайхонтоҳур туманида, шаҳарнинг шимоли-ғарбий қисмида, Кўксарой, Алп Жамол, Жарариқ, Белтепа кўчалари оралиғида жойлашган. Даҳа 1939–42 йилларда Тошкент вилояти «Ўзбекистон» жамоа хўжалиги ҳудудида ташкил этилган. 1988–93 йилларда жамоа хўжалиги ерлари шаҳар тасарруфига ўтказилди ва эски якка тартибдаги уй-жойлар ўрнига Тошкент шаҳрини реконструкция ва обод қилиш давлат лойиҳалаш институти лойиҳалари асосида замонавий кўп қаватли турар жойлар қурила бошлади. Даҳада …

Батафсил »