Torko‘cha (Tolko‘cha)

TORKO‘CHA, Tolko‘cha – Ko‘kcha dahasidagi qadimiy mahalla. Kattahovuz, Darboza mahallalari va Bo‘zsuv kanali bilan chegaradosh bo‘lgan. Qariyb 300 xonadon yashagan. Aholisi, asosan, o‘zbeklar bo‘lib, hunarmandchilik, savdo-sotiq, bog‘dorchilik, dehqonchilik, (Ingichkako‘prik, Shofayziquloq, Ko‘kcha Oqtepasi mavzelarida) bilan shug‘ullangan. Mahallada katta hovuz, masjid, do‘konlar bo‘lgan (20-asr boshi). Hozirgi hududining bir qismiga Gulobod dahasi, Abu Ali ibn Sino nomidagi 1-shahar klinik kasalxonasi qurilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 …

batafsil »

Turkiston general-gubernatorligi

TURKISTON GENERAL-GUBERNATORLIGI – ma’muriy-hududiy birlik. Turkiston chor Rossiyasi tomonidan bosib olinishi jarayonida, 1867 yil 11 iyulda tashkil qilingan. General-gubernatorlikni asosan harbiylar boshqargan. Bosib olingan Turkiston o‘lkasining birinchi general-gubernatori lavozimiga general Kaufman tayinlangan. Unga Turkistonni «Rossiya qo‘lida mahkam saqlash, davlat xarajatlarini kamaytirish va daromadlarni ko‘paytirish» vazifasi yuklatilgan. Tukiston general-gubernatorligi Rossiyaning boshqa general-gubernatorliklaridan farqli, harbiy vazirlikka bo‘ysundirildi. General Kaufmanga shu darajada katta …

batafsil »

Краткий этнодемографический очерк Ташкента конца ХIХ – начала XX века

В истории Ташкента XIX век – это век серьезных перемен и событий, кардинально изменивших не только облик города, но и жизнь его обитателей. Весной 1865 г. Ташкент был завоеван войсками царской России под командованием генерала Черняева. После штурма и взятия города 16 июня 1865 г. у царского правительства России появился проект воссоздания Ташкентского ханства под Российским протекторатом, однако вскоре от …

batafsil »

Turk xoqonligi va sug‘dlar (simbioz va assimiliyatsiya jarayonlari)

Markaziy Osiyo o‘z geografik joylashuviga ko‘ra Yevrosiyo materigining azaliy sivilizatsion jarayonlar kesishadigan eng qulay hududi hisoblanadi. Aynan shu hududdan Buyuk Ipak yo‘lining o‘tishi ham tasodifiy hol emas edi. Buyuk Ipak yo‘li turli sivilizatsiyalararo madaniy uyg‘unlikni vujudga keltiradi. Qadimdan to XII asrga qadar Markaziy Osiyoda uchta yetakchi etnos muhim o‘rin tutgan. Bular xitoylar, turklar va sug‘dlardir. Ushbu uch etnos o‘rtasida kechgan …

batafsil »

Toshkentda saqlanayotgan nodir qo‘lyozma manbalar

O‘zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasida: “Katta Langar” Qur’oni (VIII asr). Qur’oni karimning hijriy 665 yili mashhur xattot Ismoil Muborak ko‘chirgan nusxasi (ma’nolarining forsiy tarjimasi bilan). Ayyub Muhammad o‘g‘li. “Tarixi Ajam” (XVI asr). Burhoniddin Marg‘inoniy. “Al-Hidoya”, milodiy 1773 yili ko‘chirilgan. Abdulloh Xatib Tabriziy. “Mushkatul Masabix” (XVI asr), milodiy 1737 yili ko‘chirilgan. Akbarxo‘ja Xoji. “Bahrul Mavvaj”, xattot Abulfaqir Rahimberdi, hijriy 1244 yili ko‘chirilgan. …

batafsil »

Do‘stum (Abdul-quddus) sulton

DO‘STUM SULTON, Abdul-quddus sulton (?–1598) – Toshkent hokimi (1580 yildan). Shayboniylardan. Iskandarxon ibn Jonibekxon (Buxoro xoni)ning o‘g‘li. Abdullaxon II ning akasi. Dastlab (1560 yildan) Karmana hokimi bo‘lgan. Do‘stum sulton she’riyatga havasmand bo‘lib, o‘zi ham she’rlar yozgan. 1598 yil jiyani, Buxoro xoni Abdulmo‘minxon tomonidan farzandlari bilan birgalikda Toshkentda qatl etilgan. «Toshkent» ensiklopediyasi. 2009 yil

batafsil »

Do‘rmon

DO‘RMON – o‘zbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. Do‘rmon mo‘g‘ulcha «to‘rt» demakdir. To‘rtta urug‘dan tashkil topgani uchun shunday atalgan bo‘lishi mumkin. Do‘rmon qabilasi 15-asrda O‘zbek ulusida katta nufuzga ega bo‘lgan. Do‘rmonlar 16-asr boshlaridan e’tiboran O‘rta Osiyo hududiga kelib o‘rnashib, Buxoro xonligining siyosiy hayotida faol qatnashgan. Do‘rmonning bir qismi Toshkent vohasiga kelib joylashgan va joy nomi atamasi sifatida saqlanib qolgan (Toshkent …

batafsil »

XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Toshkent shahridagi nomusulmon diniy konfessiyalar

Qadimdan Turkiston o‘lkasining iqtisodiy va madaniy markazi bo‘lib kelgan Toshkent shahrida XIX asr oxiri – XX asr boshlarida sodir bo‘lgan keskin o‘zgarishlar o‘lkada mustamlaka tuzumining o‘rnatilishi bilan bog‘liq edi. Bu davrda o‘lka siyosiy markaziga aylangan shahar hayotida sodir bo‘lgan muhim va ziddiyatli o‘zgarishlar ijtimoiy-ma’naviy sohalarda ham yaqqol namoyon bo‘ldi. Turkistonda an’anaviy boshqaruv tizimining barham topib, mustamlakachilik harbiy boshqaruvining qaror topishi …

batafsil »

Ilk o‘rta asr manbalarida Turkiston atamasi

Turkiston atamasi uzoq asrlardan beri Markaziy Osiyo mintaqasining katta bir qismi uchun, aniqrog‘i Kaspiy dengizining sharqidan to Oltoy tog‘larigacha, Shimoliy Afg‘onistondan to Urol tog‘larigacha cho‘zilgan keng hududning umumiy geografik nomi sifatida qo‘llanilib kelgan. Garchi, u turli davrlarda goh kengayib, ushbu hududlardan ham kengroq ma’no kasb etgan, ba’zi davrlarda esa nisbatan torroq hududni anglatgan bo‘lsa-da ko‘p asrlar davomida asosan mazkur hududda …

batafsil »

Shoshlik muhaddislar. Abdulloh ibn Abu Avona Shoshiy

Abu Sa’d Sam’oniy o‘zining «Ansob» asarida Shoshni «Sayxun daryosi ortidagi turklar bilan chegaradosh shahar bo‘lib, u «Shosh» deb ataladi»[1] deya ta’riflagan. Shuningdek, Sam’oniy bu yerdan ko‘plab imomlar yetishib chiqqanligi, Abdulloh ibn Avona Shoshiy shular jumlasidan ekanligini birinchilar qatorida qayd etgan[2]. Imom Abdulloh ibn Abu Avona Shoshiydan buyuk muhaddis, Imom Muhammad ibn Ismoil Buxoriy, Ja’far ibn Muhammad Firyobiy va boshqalar hadis …

batafsil »

Xitoy manbalarida turkiy xalqlar ajdodi rung-dilar

Markaziy Osiyoda qadimdan turli millat vakillari yashab kelgan. Bularning ichida turkiy xalqlar katta hududni egallab, Markaziy Osiyoning barcha joylarida juda qadimdan istiqomat qilib kelgan. Markaziy Osiyoning Movaraunnahr qismida ham qadimdan turkiy qabilalar yashab kelganligi haqida arxeologik materiallar va yozma manbalar guvohlik beradi. Shuning uchun bu bu zaminni VII asrdan boshlab «Turkiston» nomi bilan yuritilganligi so‘g‘diy hujjatlardan ma’lum[1]. Avestoda Turkiston aholisi …

batafsil »

О роли города Ташкента в попытках возрождения шелкового пути в конце ХIX – начале ХХ века

Ташкент – как центр Туркестанского края сыграл важную роль в попытках колониальной администрации возродить прежнее значение Шелкового пути. Фонды Центрального Государственного Архива Республики Узбекистан содержат документы, свидетельствующие о том, что уже вскоре после завоевания царская администрация стала пытаться перевести кустарное производство шелка в промышленное, превратить Туркестанский край в источник производства шелка, монополизировать производство и торговлю шелком в руках русских купцов. …

batafsil »

Tarixiy tashriflar. Xo Shi Min Toshkentda

Ushbu surat 1960 yilgi tashrif davomida olinganligi aytilgan Suratda: Sharof Rashidov – O‘zbekiston KPMQ Birinchi kotibi (o‘ngdan chapga), Xo Shi Min – Vyetnam MPMQ raisi, Orif Olimov – O‘zbekiston Ministrlar Kengashi Raisi Ijtimoiy tarmoqdan olingan surat

batafsil »

Народы Узбекистана. Калмыки

Самоназвание — халыиг. Народ, основное население Калмыкии. Язык — калмыцкий западной подгруппы монгольской группы алтайской семьи. Верующие — буддисты, есть православные. Калмыки в Узбекистане: 1926 г. — 18. Сарты-калмаки — 233 1979 г. — 221 1989 г. — 517 Время первого появления калмыков (ойратов, или западных монголов) в Узбекистане определить трудно. Известно, что уже в начале XVII в. они проникали …

batafsil »