«Tarixi jadidayi Toshkand» asari haqida

«Tarixi jadidayi Toshkand» – Muhammad Solihxo‘ja yozgan yirik tarixiy asar (2040 sahifa, 1863–90 yy.). Mazkur asar hozirga qadar ma’lum bo‘lgan maxsus Toshkent tarixiga bag‘ishlangan yagona tarixiy yozma manbadir. «Tarixi jadidayi Toshkand» asarining uchta nusxasi ma’lum bo‘lib, uchala nusxa ham O‘zbekiston FA Sharqshunoslik institutida saqlanadi. Ulardan birinchisi muallif qo‘li bilan ko‘chirilgan 7791-raqamli nusxadir. Asarning nomi «Tarixi jadidayi Toshkand» deb atalishi mazkur …

batafsil »

Turkiyadagi Xoji O‘zbek masjidi – usmoniylar davrining ilk inshootlaridan

Turkiyaning Iznik shahrida usmoniylar davlatining birinchi ro‘yxatga olingan me’moriy obidasi – Xoji O‘zbek masjidi qad rostlab turibdi. 734 hijriy, 1333-34 melodiy yillarda qurilgan ushbu masjid bugungi Turkiyaning diqqatga sazovor, sayohatchilar e’tiboridagi obidalaridan hisoblanadi. Internet tarmoqlarida ushbu masjid suratlarini ko‘plab uchratish mumkin. Turk manbalarida keltirilishicha, Iznik (o‘sha davrdagi Nikeya) O‘rxon I tomonidan fath qilingandan so‘ng 3 yil o‘tib bino qilingan masjid …

batafsil »

Boboxon

Boboxon, Bobosulton (1582 yil vafot etgan) – Turkiston va Toshkent hokimi (1579 yildan). Navro‘z Ahmadxon (Baroqxon) o‘g‘li, Abdullaxon II ning ashaddiy raqibi. Otasi Baroqxon vafotidan so‘ng (1556 yil) Gadoy sulton bilan Samarqand hokimi bo‘lgan. O‘sha davrda Toshkentga Darveshxon hokim edi. Buxoro bilan sulh tuzgan Darveshxonni zindonband (1574 yil) qilib, Toshkentni idora etgan. Boboxon Samarqandga 30 ming kishilik qo‘shin jo‘natgan, biroq …

batafsil »

Turk sultoni, rus imperatori va Buyuk Britaniya bosh vaziri bilan ko‘rishgan toshkentlik qozi

Tariximizda biz bilmagan qozilardan yana biri Said Yoqubxon to‘ra Said Nizomiddin o‘g‘lidir. Said Yoqubxon to‘ra 1823 yilda Toshkentda tug‘ilgan, avval madrasada mudarris, keyin qozi va qozi-ul quzzot (qozilarning rahbari, Oliy sud’ya degan ma’nolarni bildiradi) lavozimlarida ishlagan, naqib unvoniga ega bo‘lgan. Said Yoqubxon to‘ra Qo‘qon xonligi va Yoqubbek Badavlatning “Ettishahar” davlati tarixida muhim o‘ringa ega shaxs hisoblanadi. Qo‘qon xonligi tarixida elchilikka …

batafsil »

Sulola. Dolimovlar shajarasi. “Ukangga yaxshiroq o‘rgatsang bo‘lmaydimi?..”

O‘tgan asrning 40 – 50-yillari boshlarida Sag‘bondagi Dolimbekning kichkina hovlisida to‘rt nafar oliy ma’lumotli doktor-shifokor yashar edi. Ular: Ziyodbek, Sultonbek amakilarim, Jo‘raxon kelinoyim (Sultonbek amakimning xotinlari) va Fotima ammam. O‘zbekning oilasi katta, bolasi ko‘p, eski shaharda aholi zich, tibbiy xizmat nochor ahvolda – sho‘rolar davrida hamma sohada ham shaharning o‘zbeklar yashaydigan qismida ahvol shunday edi. Shuning uchun uzoq-yaqin mahallalardan najot …

batafsil »

Этногенез узбекского народа в период Тюркского каганата

Народ, давший название нашему государству и издавна проживающий на данной территории – это узбеки. В основе формирования узбекского народа лежит длительный исторический процесс. Первым этническим пластом, вошедшим в состав узбекской народности, было древнее население края – согдийцы, бактрийцы, хорезмийцы, кангюйцы, а также широко расселившиеся по территории Средней Азии представители крупнейших кочевых империй –кушаны, древние хунны, эфталиты. Эти племена являются историческими …

batafsil »

Turdi to‘qsabo – ozodlik kurashchisi

Hech kimga sir emas, yurtimiz hududida milliy ozodlik kurashiga boshchilik qilgan Madaminbek, Shermuhammadbek, Abdujabbor maxdum kabi o‘nlab qo‘rboshilarni hisobga olmaganda, birgina Qashqa vohasida harakat qilgan Turdi to‘qsabo, Gul oqsoqol, Davron oqsoqol, mulla Juma, Eshonqul Tursun, Juma qorovulbegi, Sherqul, Saidxo‘ja, Chori yasovulboshi, Bo‘ri to‘qsabo, Sharaf o‘zbek, Bahrombek, Xo‘jamqul va boshqa qo‘rboshilar haqida deyarli bilmasdik. Bilganlarimiz ham elas-elas gap-so‘zlar edi. Quyida ulardan …

batafsil »

Buxoro amiri Muzaffarxonga uning amaldori Usmonbek to‘qsabo nega xiyonat qildi?

Yoxud Usmonbek to‘qsaboning jangdagi jumboqli chekinishi haqida Barcha buxoroliklarni dahshatga solgan bu voqea 1866 yilning muborak Rajab oyi oltinchi tunida sodir bo‘ldi. Tun yarimlab qolganida osmon gumbazidagi barcha yulduzlar olovli dum hosil qilganicha yerga tutdek to‘kila boshladi. Yulduzlar yomg‘iri tonggacha davom etib, bomdod namozini o‘qish uchun uyg‘ongan buxoroliklarning ko‘ngliga g‘ulg‘ula soldi. Zeroki, Qur’oni Karimning Takvir surasida “quyoshning o‘ralib nursizlanib qolishi, …

batafsil »

«Abduxoliq G‘ijduvoniy va Bahouddin Naqshband maqbaralarini ziyorat qilishni to‘xtatish uchun mahalliy organlar orqali barcha choralar ko‘rilsin»

Uzoq o‘tmishda, Sovet hokimiyati davrida, O‘zSSR Ministrlar Sovetining 1960 yil 14 martdagi 220-son «O‘zSSR Vazirlar Kengashi huzuridagi moddiy madaniyat yodgorliklarini himoya qilish qo‘mitasiga Buxoro viloyatidagi bir qator yodgorliklarni qaytarib berish to‘g‘risida»gi qarori qabul qilingan (O‘zarxiv. Fond-1206, Ro‘yxat(op)-1, yig‘majild-30, varaq-80). Ushbu qarorga binoan, ishchi-deputatlari Buxoro viloyat kengashi Ijroiya qo‘mitasi tomonidan 1960 yil 23 3 martdagi 6p.166-son qaror qabul qilindi, ushbu qarorning …

batafsil »

Toshkentlik Muhammad Yunus Toib – biz bilmagan qozi

Qozi – musulmon davlatlarida hukmdor tomonidan tayinlanadigan, shariat asosida sud vazifasini bajaruvchi, sud’ya, sha’riy mahkama raisi. O‘rta Osiyo xonliklari davrida qozilar xozirgi sud, prokuror, notarius vazifalarini bajarganlar, ya’ni fiqh (shariat qonunlari) asosida fuqarolik ishlari, jinoiy ishlarni ko‘rib chiqqanlar, xar qanday bitim, shartnoma, vasiyatnomalarni tasdiqlaganlar. Tariximizda muhim o‘rin tutadigan qozilar ko‘plab uchraydi. Jumladan, Turkiston jadidlarining yo‘lboshchisi, o‘zbek milliy teatrining asoschisi, ma’rifatparvar …

batafsil »

Shoh Fozil tarixiy-yodgorlik majmuasi (video)

Shoh Fozil tarixiy-yodgorlik majmuasi XI asrda qoraxoniylar tomonidan qurilgan. Obida Safed Bulon qishlog‘ida joylashgan. Safed Bulon esa O‘zbekistonning Namangan viloyati bilan chegaradosh Qirg‘izistonning Olabuqa tumanida. Eng ko‘p ziyoratchilar O‘zbekistondan tashrif buyuradi. Manba

batafsil »

Toshkentning tog‘li hududidan Turk xoqonligi davri qabristoni topildi

Toshkent shahridan 100 km shimoli-sharqda, G‘arbiy Tyanshan tog‘larining dengiz sathidan 1000 metr yuksaklikdagi etaklarida o‘zbek arxeologlari tomonidan miloddan keyingi VI-VII asrlarga oid Turk xoqonligi davri ko‘chmanchilarining qabristoni topildi, deyiladi Fanlar Akademiyasi tarqatgan xabarda. Ushbu qadimiy qabriston sel, qor va yomg‘irlar yuzidan yemirilishi natijasida ochilib qolgan bo‘lib, bu haqda arxeologlarga Toshkent xalqaro maktabi o‘qituvchisi Skot Beker xabar bergan edi. O‘zbekiston Fanlar …

batafsil »

Ibrat ila boq, ko‘zung tufroqqa to‘lmasdan burun…

Har bir ijodkorning bu dunyoga kelib aytadigan bir so‘zi bo‘ladi. Bu so‘z xalq g‘ami, ulus dardi bilan hamohang bo‘lsa, uni el ma’qullaydi. So‘z aytguvchini o‘ziga do‘st tutadi, unga mehr qo‘yadi, ulug‘laydi. O‘zbekning o‘z shoiri – Turdi Farog‘iy el dardini aytolgan, el suygan shoirlardan edi. Shu sabab uni el tanidi, ardoqladi. Ko‘pchilik Turdi Farog‘iyni qo‘yidagi misralari bilan eslaydi: Top ko‘ngullik beklar, …

batafsil »

Mirzo Ulug‘bekning nefrit piyolasi

Jahon ilm fani taraqqiyotiga yuksak hissa qo‘shgan Muhammad Tarag‘ay Mirzo Ulug‘bekning nomi har birimiz uchun aziz. Uning Movarounnahrdagi beqiyos bunyodkorlik ishlari haqida har birimiz ko‘p bora o‘qiganmiz. U haqda qator badiiy asarlar, fil mlar yaratilgan. O‘z-o‘zidan savol tug‘iladi: bizgacha buyuk ajdodimiz Mirzo Ulug‘bekka bevosita tegishli bo‘lgan, ul zot shaxsan foydalangan biror buyum yetib kelganmi? Mirzo Ulug‘bekning qo‘llari bilan bitilgan qo‘lyozmalar …

batafsil »

Ханы, заставившие Китайcких императоров считаться собой (часть 2)

продолжение После подавления восстания Джахангира цинское правительство послало в Коканд требование выдать им его сына и племянников, проживающих в Коканде, за что цинские власти обещали кокандскому хану ежегодную награду в 1000 слитков серебра. Но кокандский хан отверг предложение Цинов. Как указывает китайский историк Вэй Юань, кокандский хан через своего посла сообщил цинскому двору, что он готов возвратить взятых в плен …

batafsil »