Маърифатпарварлар. Сатторхон Абдуғаффоров

САТТОРХОН Абдуғаффоров (1843–1901) – маърифатпарвар, тарихчи. Йирик уламо (мударрис) оиласида туғилган. Тошкентдаги Шукурхон мадрасасини тугатган (1862). Араб, форс тилларини яхши билган, рус тилини ўрганган. 1864 йилгача Чимкент шаҳар муфтийси, 1873–76 йилларда Чимкент­даги биринчи рус-тузем мактаби ўқитувчиси. 1876–81 йиллар Қўқон шаҳар қозиси. Сатторхон қозилик лавозимидан тарғиб этиш йўлида фойдаланган, натижада руҳонийлар томонидан қаттиқ тазйиққа дуч келган. 1883 йил «Туркистон вилояти газети»га …

Батафсил »

Маҳмуд Усмонов (ганчкор уста)

УСМОНОВ Маҳмуд (1910–1997.1.7) – ганчкор уста, Ўзбекистон Бадимий академияси академиги (1997), Ўзбекистон халқ рассоми (1977). Тошкентда туғилган. Ҳунарни отаси уста Усмон Икромовдан, кейинчалик Уста Ширин Муродовдан ўрганган. Маҳмуд Усмонов Тошкент ганчкорлиги санъати анъанъаларини ривожлантирди, уни янги мазмун билан бойитди; исломий ва гириҳ нақшларни маҳорат билан қўллаб жозибадор нақш мужассамотларини яратди; у ишлаган нақш­лар нафис, аниқ ва лўнда, ўймалари мукаммаллиги билан …

Батафсил »

Тошкент ҳақида нималарни биласиз?

Милоддан аввалги иккинчи асрда қадимий Хитой қўлёзмаларида шаҳар ҳақидаги илк маълумотлар пайдо бўлди, турли манбаларда «Ши», «Чоч», «Шош», «Шошкент», «Бинкат», «Таркан» деб тилга олинди. Милоддан аввалги 175-140 йиллар. Шош, Хоразм, Суғдиёнани ўз ичига олган Қанғ давлати гуллаб-яшнади. Милодий 712-713 йиллар (ҳижрий 95). Қутайба ибн Муслим бошлиқ Ислом қўшинлари Шошни фатҳ этишди. 819/820 – 855/856 йиллар. Шош Сомонийлар сулоласи ҳукмронлиги остида …

Батафсил »

Муҳаммад Ҳакимхўжа қози калон (тарихий ҳужжатлар асосида)

Азиз Тошкандимизни ўрус босқинчилари бемисл шафқатсизлигу қонхўрлик билан босиб олган 1865 йили июнь ойида бу шаҳри азимнинг қози калони Муҳаммад Ҳакимхўжа Норхўжа эшон ўғиллари эди. Совет даври тарих илми мустамлакачилик кайфиятига ва коммунистик мафкурага уйғун равишда бу инсон шаънини ҳам булғаб, шу йўл билан халқнинг кўзида улуғларини обрўсизлантириш, миллатнинг ўзига ишончини синдириш, ғурурини поймол этиш, ўз қаҳрамонларидан айириб бошқаларни қаҳрамон …

Батафсил »

Қадимий маҳаллалар. Қашқар (Қошғар)

ҚАШҚАР, Қошғар – Шайхонтоҳур даҳасидаги қадимги маҳалла. Турк, Ила, Тожик маҳаллалари билан чегарадош бўлган. Бир чеккаси Янги шаҳарга туташган. Қарийб 130 хонадон яшаган. Аҳолиси 1830-йилларда Қўқон хони томонидан, асосан, Қаш­қардан кўчириб келтирилган қаш­қарликлар (номи шундан), бир қисми ўзбеклар бўлган; савдо-сотиқ, шаҳар таш­қарисидаги ерлари (Оққўрғон, Бўз, Яланғоч ва бошқа мавзелар)да деҳ­қончилик ва боғдорчилик билан шуғулланган. Қашқарда 4 та карвонсарой, бозор, масжид, …

Батафсил »

Динамика состава населения города Ташкента в первой четверти ХХ века

Город Ташкент является одним из древнейших городов Центральноазиатского региона, многовековая история которого была насыщена многообразными и часто трагическими для его населения событиями. Именно такие события были характерны для периода конца ХIХ – первой четверти ХХ вв., в течение которого жителям города пришлось пережить завоевание Российской империей, усиленную миграцию европейцев, первую мировую войну, восстание 1916 г., октябрьский переворот 1917 г. и …

Батафсил »

Ўзбек халқи этногенезини ўрганишда этнонимларнинг роли

Ҳар қандай этнонимнинг ўз маъноси бор. Кўпгина этнонимлар жуда қадимий сўзлар бўлганидан халқлар этногенезини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга.. Одатда халқлар, шунингдек қабилалар, йирик уруғларнинг номлари қадимий бўлади. Масалан, ўзбек, қирғиз, қозоқ каби миллат номлари, қўнғирот, митан, қангли, уйшун, қорлуқ, халаж каби уруғқабила номлари ҳақида бир қанча фикрлар билдирилган, лекин бу этнонимларнинг этимологиялари узил-кесил ҳал қилинган эмас. Баъзан адабиётларда учрайдиган ўзбек …

Батафсил »

Ўзбек миллий менталитети ҳақида баъзи мулоҳазалар

XXI аср ўзбек халқи тарихи ва миллий қадриятларини ўрганиш соҳасида янги зарварақларни муҳрламоқда. Бугунги кунда тарихимизнинг номаълум босқич ва қирралари қайтадан кашф этилмоқда. Ўзбекистан мустақиллигидан сўнг ўзбек халқининг қадимий давлатчилик анъаналари, этник тарихи ва этногенезига бағишлаган қатор салмоқли тадқиқотлар яратилмокда[1]. Лекин, афсуски ҳозирги қадар ўзбек халқнинг менталитети, унинг ўзига хос томонлари, миллий ютукларимиз ва нуқсонларимиз борасида тадқиқотлар айтарли кўзга ташланмаяпти[2]. …

Батафсил »

Шайхул-Азҳар диёримизда (1999 йил)

Қоҳирадаги «Ал-Азҳар» университети шайхи Муҳаммад Саййид Тантовий жаноблари мамлакатимизга сафари давомида 1999 йил 3 декабр жума куни Ўзбекистон мусулмонлари идорасига ташриф буюрди. Бу азиз меҳмон жума намозини «Шайх Зайниддии» жомеъ масжидида адо этди. Замонамизнинг йирик олимларидан бири бўлмиш Шайх ҳазратлари у ерда жума хутбасини ўқиб, масжид аҳлига қарата сермазмун нутқ сўзлаб, жумладан шундай деди: “Аллоҳга ҳамду сано, пайғамбаримиз Муҳаммадга (соллаллоҳу …

Батафсил »

Мутафаккирлар. Сулаймон Боқирғоний

Ҳаким ота, Қул Сулаймон лақаблари билан ҳам машҳур бўлган сўфий шоир (ваф. 1186). Хожа Аҳмад Яссавийнинг истеъдодли шогирди. Тариқатда ҳам, шеъриятда ҳам Аҳмад Яссавий анъаналарининг давомчиси. Сулаймон Боқирғоний Хоразмнинг Боқирғон деган қишлоғида туғилиб, Хоразм мадрасасида илми таҳсил олган, диний тасаввуфий билимларни чуқур эгаллаган. Алишер Навоий “Насойим ул-муҳаббат”да: “Ҳаким ота – оти Сулаймондир. Хожа Аҳмад Яссавийнинг муридидур”, деб ёзар экан, Ҳаким …

Батафсил »

Сулола. Долимовлар шажараси. Тўйлар ва йўқотишлар

…Мана шундай оғир ва машаққатли дамларда уйланиш навбати Усмонбек (Субутой)ка келди. Серфарзанд Долимбек эски удумга амал қилиб, анча илгари – 1910 йили узоқ вақт фарзанд кўрмаган укаси Комилбекка ўғли 3 – 4 ёшли Усмонбекни фарзандликка топширади. Бу тадбирда оталари Муҳаммадаминбек фармонбардор бўлди. Бу воқеадан икки-уч йил ўтгач, Комилбек дастлаб қиз фарзанд кўради ва Кимёхон исмини қўядилар. Акасидан хурсанд бўлган Комилбек …

Батафсил »

Народы Узбекистана. Каракалпаки

Народ в Средней Азии, главным образом в Узбекистане, в Каракалпакстане. Язык — каракалпакский кипчакской подгруппы тюркской группы алтайской семьи. Верующие — мусульмане-сунниты. Каракалпаки в Узбекистане: 1939 г. — 181 400 1979 г. — 297 788 1989 г. — 411878 2000 г. — 504 301 Каракалпаки — один из древних коренных тюркоязычных народов Средней Азии. Древнейшие их предки — сако-массагетские племена (апасиаки, аугасии …

Батафсил »

Торкўча (Толкўча)

ТОРКЎЧА, Толкўча – Кўкча даҳасидаги қадимий маҳалла. Каттаҳовуз, Дарбоза маҳаллалари ва Бўзсув канали билан чегарадош бўлган. Қарийб 300 хонадон яшаган. Аҳолиси, асосан, ўзбеклар бўлиб, ҳунармандчилик, савдо-сотиқ, боғдорчилик, деҳқончилик, (Ингичкакўприк, Шофайзиқулоқ, Кўкча Оқтепаси мавзеларида) билан шуғулланган. Маҳаллада катта ҳовуз, масжид, дўконлар бўлган (20-аср боши). Ҳозирги ҳудудининг бир қисмига Гулобод даҳаси, Абу Али ибн Сино номидаги 1-шаҳар клиник касалхонаси қурилган. «Тошкент» энциклопедияси. 2009 …

Батафсил »